Gemalen van Oranje: de Duikboot (BONUS) Mystery Cache

De bemaling van de Schermer is anders dan de meeste droogmakerijen in Noord-Holland. De molen, de Noord-Hollandse binnenkruier, werd door de meeste polderbestuurders als volmaakt beschouwd. Wel was er innovatie te bereiken op waterstaatkundig gebied. De waterstaatkundige situatie is in de Schermer in twee opzichten anders ten opzichte van de Beemster. Ten eerste is de Schermer uitgerust met een binnenboezem, voornamelijk bestaand uit de Noorder- en de Zuidervaart, met een aantal kleinere zijvaarten. Door dit systeem komen de poldermolens, de eerste trap in de bemaling, midden in de polder te staan, en kon men kleine peilverschillen makkelijk opvangen. Dit is nergens anders in de Noord-Hollandse droogmakerijen toegepast.

In de Schermer zijn in plaats van losse gangen een aantal maalcomplexen toegevoegd (zie figuur, klik om te vergroten). Hierbij is er een groep van ondermolens, die samen de binnenboezem bemalen in een tussenboezem. Deze tussenboezem wordt weer bemalen door een volgende groep die het water naar de tweede tussenboezem maalt. Een groep bovenmolens maalt het water vervolgens uit in de ringvaart. Het grote voordeel van dit systeem is, dat als één molen uitvalt, de gang gewoon door kan gaan. Bij een traditionele gang staan meteen alle molens stil, omdat ze geen water meer krijgen, of hun water niet kwijt kunnen. In de Schermer stonden twee van deze grote maalcomplexen, de 'Noordkust' tussen Schermerhorn en Ursem, en de 'Zuidkust' bij Driehuizen.

Met de in 1635 aangelegde binnenboezem (gevormd door Laan-, Zuider- en Noordervaart) functioneert het watermanagement van de polder zo goed, dat de Schermer pas in het begin van de 20ste eeuw (1928) rechtstreeks overschakelt van 50 door windkracht aangedreven watermolens op bemaling door vier elektrische gemalen (zie plaatje). Omdat met de maalcomplexen de uitstroom van het water bij de kusten is geconcentreerd, kunnen de hoofdgemalen Emma, Wilhelmina en Juliana en poldergemaal IV het uitgekiende Schermer binnenboezem-systeem met weinig modificaties opnieuw benutten.

Rond 1995 worden de vier gemalen uit 1928 vervangen door twee volledig computer gestuurde gemalen. Gemaal Willem-Alexander (bij Driehuizen) en gemaal Beatrix (bij Schermerhorn, zie afbeelding). In de Schermer is daarmee met recht sprake van de gemalen van Oranje. Maar dit terzijde. Om dit plan te realiseren moeten twee polderdelen worden gekoppeld. Het midden gedeelte en het noordelijk deel worden met een duiker met elkaar verbonden, zodat in plaats van twee, één gemaal volstaat. Beatrix dus, nu naast museumgemaal Wilhelmina, op de plaats waar nog eerder de 16 molens van de Noordkust het overtollige water uitmaalden. De benodigde duiker is echt heel groot. Met een lengte van 55 m en een doorsnede van 2 m heeft de reuzenbuis het formaat van een kleine duikboot. Op de locatie is er (bijna) niets van te zien. Zoek met de bonuscoördinaten naar de plek van "De Duikboot". Daar ligt ie deels onder water en wacht af ...

De gemalen zijn natuurlijk technische werktuigen, en de machinist een technicus pur sang. Behalve het bedienen van de machtige pompen is hij ook verantwoordelijk om de watertechniek te onderhouden met de oliespuit, en te repareren als er mankementen zijn. Om dit te benadrukken zijn alle caches van de Gemalen van Oranje uitgevoerd in de vorm van een technisch object. Dit in vijf kleuren (op een zijkant van het object), omdat de historische gemaalpompen ook in die kleuren waren uitgevoerd.

In elke cache bij de vier gemalen vindt u ook een afbeelding van een boezemwater. Bereken de woordwaarde van de naam van die boezemwateren (A=1; stapeltellen) en noteer de kleur op het technische object. Bepaal de bonuscoördinaten volgens onderstaande richtlijn:

Wie alle vier geocaches én de bonus van de Gemalen van Oranje gevonden heeft mag onderstaande banner op zijn profiel plaatsen:

Wij danken de gemeente Alkmaar voor een bijdrage en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier voor de coöperatieve houding en toestemming voor de caches op hun grond.