PL
Synchrotron jest wszechstronnym urządzeniem badawczym wykorzystywanym w wielu dziedzinach nauki. Synchrotron przyspiesza elektrony, które wytwarzają światło, czyli promieniowanie elektromagnetyczne w bardzo szerokim spektrum od podczerwieni do promieniowania rentgenowskiego. Promieniowanie synchrotronowe wykorzystywane jest do badań materii, a te badania mogą mieć zastosowanie w takich dziedzinach nauki jak: fizyka, chemia, biologia, inżynieria materiałowa, medycyna, farmakologia, geologia czy krystalografia.
Docelowo synchrotron Solaris będzie składał się z 12 magnesów, czyli będziemy mieć 12 źródeł promieniowania elektromagnetycznego.
Dostępność promieniowania synchrotronowego doprowadziła np. do powstania przełomowych metod diagnostycznych w medycynie, a w archeologii do łatwiejszych badań pochodzenia artefaktów. Za pomocą promieniowania synchrotronowego poznano np. zawartość starożytnych egipskich kosmetyków, a także skład materiałów użytych przez starożytnych Rzymian do budowy akweduktu Hadriana w Tunezji, co przyczyniło się do jego lepszej renowacji.
Badania na synchrotronach są wykorzystywane także przez przemysł spożywczy. Przykładem jest tutaj koncern Cadbury, który kilkanaście lat temu zlecił badania nad procesem produkcji czekolady. Dzięki badaniom synchrotronowym odkryto, że wprowadzając zmiany technologiczne, można poprawić jakość tego produktu oraz zaoszczędzić dużo energii.
Z badań na synchrotronach chętnie korzystają także np. firmy farmaceutyczne oraz laboratoria kryminalistyczne. Synchrotron jest bowiem czułym urządzeniem i potrafi zidentyfikować najmniejsze drobinki materii, np. na ubraniu podejrzanego lub śladowe ilości trucizny. Ciekawym przykładem było wyjaśnienie przyczyny śmierci Ludwika van Beethovena. Uczeni z Argonne National Laboratory w USA zbadali sześć włosów Beethovena i ustalili, że powodem jego śmierci było zatrucie ołowiem. W próbkach włosów stężenie tego metalu zostało przekroczone stukrotnie.
Dostęp do promieniowania synchrotronowego przyczynił się również do odkryć, za które przyznano nagrody Nobla. Jeden z nich w dziedzinie chemii za badania nad strukturą i funkcją rybosomu. Badacze wyjaśnili, jak wyglądają rybosomy i jak działają na poziomie atomowym, co ma kluczowe znaczenie dla rozumienia naukowych podstaw życia.
Synchrotron jest całkowicie bezpieczny dla otoczenia. Na świecie powstało ponad 60 synchrotronów i zwykle takie urządzenia działają w centrach miast, jak np. w Szwecji w Lund.
ENG
Synchrotron is a universal research device used in many fields of science. Synchrotron is used to accelerate electrons which produce light, that is electromagnetic radiation in a wide spectral range from infrared to X-ray radiation. This range provides scientists with unlimited possibilities. Synchrotron radiation is used to study matter and this kind of research can be applied in such fields of science as physics, chemistry, biology, materials science, medicine, pharmacology, geology and crystallography.
Solaris synchrotron will consist of 12 magnets so that there will be 12 sources of electromagnetic radiation.
Availability of synchrotron radiation has led for instance to the formation of significant diagnostic methods in medicine and easier research on the origin of artefacts in archaeology. What has become known when using synchrotron radiation was the content of ancient Egyptian cosmetics as well as the materials used by the ancient Romans to build the Aqueduct of Hadrian in Tunisia, which led to his better renovation.
Research on synchrotrons is also used by the food industry. The company Cadbury could be an example here. Several years ago it was commissioned by the company to do research on the production process of chocolate. With synchrotron research it has been discovered that by introducing changes in technology, you can improve the quality of this product and save a lot of energy.
Research on synchrotrons is also willingly used by pharmaceutical companies and forensic laboratories. Synchrotron is in fact a sensitive device and it can identify even the smallest particles of matter for example on the clothing of a suspect or traces of poison. One of the most interesting examples was an explanation of the cause of Ludwig van Beethoven`s death. Scientists from Argonne National Laboratory in the USA have studied six of Beethoven`s hair and they have found out that lead poisoning was the cause of his death. The concentration of this metal in hair samples was exceeded a hundredfold.
Access to synchrotron radiation has also contributed to discoveries for which the Nobel prize was awarded three times. One of them was in chemistry for the research on the structure and function of the ribosome. Scientists explained what ribosomes look like and how they function at the atomic level, which has a crucial meaning to understand scientific foundations of life.
Wszelkie dane zaczęrpnięte ze strony/all the data available thanks to the website: http://www.synchrotron.uj.edu.pl/