Let op!
In het centrum van Schiedam is het betaald parkeren!!
Klik hier voor meer informatie over het parkeren in Schiedam
|
Kom met behulp van deze Multi in contact met de Brandersbuurt van Schiedam.
Het is een korte wandeling van ongeveer 1,5 / 2 km.
De basisgrondstoffen van de klassieke jenever zijn gerst, rogge en maïs. Het gerst wordt in de branderij tot mout verwerkt, waardoor enzymen vrijkomen die zetmeel in suikers omzetten. De mout wordt daarna vermengd met water en de zetmeelrijke ingrediënten maïs en rogge. Het aldus verkregen mengsel wordt vervolgens met gist vermengd. De mout-enzymen zetten zetmeel om in suikers; de gist zet de suikers om in alcohol. De alcoholrijke substantie die zo ontstaat, kan nu worden gedistilleerd.
Na de eerste distillatie ontstaat het zogenaamde ruwnat (alcoholpercentage: circa 20%). Het residu dat na deze distillatie in de ketel achterblijft heet spoeling. (Het verkopen van deze spoeling als varkensvoer maakte de productie van moutwijn relatief goedkoop.) Distillatie van het ruwnat levert vervolgens enkelnat (circa 30%) op. Het resultaat van de derde distillatie heet bestnat of moutwijn (46,5%).
De rest van het proces vindt niet plaats in de branderij maar in de distilleerderij. (Met een jeneverstokerij wordt een combinatie van branderij en distilleerderij bedoeld.)
In de distilleerderij krijgt de jenever zijn eigen karakter. De distillateur verwerkt de door de brander aangeleverde moutwijn volgens zijn eigen receptuur. Hernieuwde distillatie van de moutwijn levert bijvoorbeeld gestookte moutwijn (75%) op en door eenzelfde distillatie met toevoeging van jeneverbessen uit te voeren ontstaat gebeide jenever. Een dergelijk proces kan ook met andere kruidenmengsels worden uitgevoerd.
Door vermenging van deze producten ontstaan de diverse jenevers. Eventueel kan de jenever nog een aantal maanden rijpen in houten vaten.
Aan het einde van de 19e eeuw werd het mogelijk om door kolomdistillatie zuivere ethylalcohol (ethanol) te verkrijgen - waarbij 'zuiver' staat voor 96% ethanol en 4% water. Voor de productie van jenever werd vanaf dat moment steeds vaker deze neutrale alcohol gebruikt, in plaats van moutwijn.
De neutrale alcohol was namelijk om verschillende redenen goedkoper:
Kolomdistillatie geschiedt niet in tijdrovende stappen, maar is een continu proces.
Omdat de smaak van de grondstoffen niet in het eindproduct te proeven is, kan men zowel gebruikmaken van graan als van andere landbouwproducten (bijvoorbeeldmelasse, een restproduct van de suikerindustrie).
De zuivere, neutrale alcohol kan voor veel meer doeleinden worden gebruikt.
De uitvinding van de kolomdistillatie, betekende tussen 1890 en 1910 het vrijwel volledige einde van de branderijen. Niet alleen de distilleerderijen schakelden graag over op de goedkopere, neutrale alcohol. Ook het publiek apprecieerde de neutralere jenever boven de authentieke jenever die volgens de oude methode uit moutwijn werd gestookt. Toch bleef het de gewoonte om, omwille van de smaak, een zeker percentage moutwijn aan de moderne jenever toe te voegen.
In de omgeving van Rotterdam deed zich een vergelijkbare concentratie van de jeneverindustrie voor. Het stadsbeeld van Schiedam kenmerkt zich sindsdien door de molens waarmee het graan voor de jenever werd gemalen. Om boven de huizen uit te komen, zijn deze molens bijzonder hoog.
De oudste gegevens over een jeneverbranderij in Schiedam dateren uit de zestiende eeuw. In de bloeitijd van de jeneverindustrie waren er in Schiedam honderden jeneverbranderijen. In 1795 waren het er bijvoorbeeld 188. In 1881 was het aantal stokerijen gegroeid tot 392. Dankzij de ellendige omstandigheden in de jeneverstad had ze in de negentiende eeuw de bijnaam Zwart Nazareth. Aan het begin van de twintigste eeuw waren de traditionele stokerijen steeds minder rendabel, in 1920 waren er nog maar 14 branderijen en in 2004 waren er nog slechts vier over.
Om tegenwicht te bieden aan de opkomst van de op kolomdistillaten gebaseerde jenevers stelde het stadsbestuur van Schiedam in 1902 een speciaal keurmerk in ten faveure van de traditionele branderijen: 'Echte Schiedamse jenever'. Op dit moment zijn nog slechts twee jenevers voorzien van dit keurmerk: het in het Schiedamse jenevermuseumgestookte 'Old Schiedam', en 'NOTARIS jenever',[3] dat gestookt wordt in branderij 'De Tweelingh', ontstaan door een fusie van 'Delftse Vlek' (1860) en het Schiedamse 'Herman Jansen' (1777). Sinds 2011 heet het bedrijf weer 'Herman Jansen'.
Andere Schiedamse distilleerderijen zijn 'Nolet' (opgericht in 1691; sinds 1977 producent van 'Ketel 1'), '
Wp 1 : Mouterij de Goudsbloem
Mouterij 'de Goudsbloem' in Schiedam is een karakteristiek gebouw voor de jeneverindustrie in Schiedam. Kenmerkend is de nog aanwezige eest(droogoven), de grove draagconstructie en de gesloten gevels.
Een mouterij is een fabriek waar van granen mout wordt gemaakt, door het in water te weken waardoor het ontkiemt, en het daarna te drogen op een verwarmde vloer. Het product wordt gebruikt voor de produktie van jenever, bier, whisky en een aantal andere voedingsmiddelen. In de 20e eeuw zijn steeds meer mouterijen verdwenen en wordt mout op industriële wijze geproduceerd door gespecialiseerde bedrijven, ofschoon een aantal grote of ambachtelijke brouwerijen nog steeds over een eigen mouterij beschikt. Er zijn overigens verschillende soorten mouterijen waarvan in Schiedam de vloermouterij de bekendste is. De bereiding van mout vond hier plaats volgens een traditionele fabricatiemethode. Het graan werd in een laag van 20-100 cm op een verwarmde vloer gelegd om te ontkiemen, afhankelijk van de wensen van de afnemer. Vroeger werd, met behulp van moutscheppen, het mout handmatig gekeerd. Na verwerking werd het mout naar een molen vervoerd om verder verwerkt te worden.
Wat is de waarde van de lantaarnpaal aan het gebouw (aan de Noordvest)? A= _ _
WP 2: Het Groeneweegje
Ook in het Groeneweegje stonden veel branderijen, mouterijen en pakhuizen. In het "grote gat", dat zich nu in het Groenweegje bevindt, stond het Rynbende complex. Rynbende was een grote jeneverstokerij in Schiedam die in zelfstandige vorm bestaan heeft van 1793 tot 1970. Het bedrijf werd gesticht door Simon Rynbende (28 maart 1777 - 14 november 1853). Simon was de zoon van Jan Rynbende, de zeekapitein op "De Oranje Zaal". Simon maakte in 1786 met zijn vader een aantal avontuurlijke zeereizen, waarbij onder meer tegen piraten moest worden gevochten. In 1789 vestigde hij zich aan wal om in 1793 een eigen distilleerderij te beginnen aan Het Groeneweegje te Schiedam. De firma werd later de firma Simon Rynbende en Zonen. In 1922 werd Rynbende verkocht aan de Koninklijke Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek.
De distilleerderijen hiervan werden in 1970 samengevoegd met die van de Zuid-Nederlands Melasse Spiritusfabriek waartoe onder andere Henkes Jenever behoorde, en aldus ontstond Henkes Verenigde Distilleerderijen (HVD). Henkes voerde het merk Rynbende nog enige tijd, maar kwam in 1986 in handen van Bols. Deze firma bracht nog een aantal flessen van het merk "Rynbende" in de handel, maar stopte er uiteindelijk mee. Vanaf 1998 werd het merk opnieuw uitgebracht, in een tiental verschillende smaken, door de Nederlandse firma Mitra.
Hoeveel blauwe bordjes (waterleiding) met "AS" erop staan er op de (Witte) muur? Dit is B _
WP 3: Schutterij De St. Joris Doele
De St. Joris Doele aan het Doeleplein 1 stamt uit 1743 en draagt een rijke historie met zich mee. U waant zich er even in het Schiedam van vroeger, toen de salvo's van aangeschoten schutters nog door het pand schalden. De schutterij of het schuttersgilde was een militie, bestaande uit burgers, opgericht in de middeleeuwen om de stad of het dorp te beschermen bij een aanval en de orde te handhaven bij oproer, brand of prominent bezoek. De kerntaken van de schutterij waren aldus te vergelijken met die van de hedendaagse politie: het bewaken en bewaren van orde rust en veiligheid van de burgers. Het valt te betwijfelen of er sprake is van een echt gilde omdat het om "vrijwilligers" ging, die ook nog een ander beroep uitoefenden. De gilden hadden aanvankelijk een sterk religieus karakter, ook de schutterij beschikte vaak over een eigen kapel en altaar. Na de Nederlandse Opstand speelde het sociale karakter een niet te verwaarlozen rol.
Hoeveel gouden letters staan er boven de deur? C= _ _
WP 4: Schie 38
Op het adres Schie nr 38 bevindt zich het kantoorgebouw van een distilleerderij. Dit gebouw is in 1915 gebouwd in de trant van de Neo-Hollandse Renaissance naar het ontwerp van de architecten Vink en Gort . Het kantoor is gebouwd tijdens de uitbreiding van de distilleerderij. In de boogtrommel bevindt zich een relief met kinderhoofdje, lofwerk en een cartouche met de tekt: 'Oordeel niet Voor 'T Tyd is Dus Weet of Waght'.
Het aantal Rood/Wit luiken: D= _
LET OP!! Je kan hier de cache: Door Schiedam ~ Molen de Kameel doen
WP 5:Het Wennekerpand
Distilleerderij Wenneker & Co breidde zich in de periode 1926-1940 steeds verder uit, ook door de aankoop van vrijkomende panden in de omgeving. Na de tweede wereldoorlog resulteerde dit nog in de bouw van een nieuw bedrijfspand in 1950 aan de Vijgensteeg; het zogenoemde Wennekerpand. Dit pand was bedoeld voor de productie van jenever. Het is een van de laatste distilleerderijen die in de binnenstedelijke structuur werd gebouwd en is een karakteristiek voorbeeld van de architectuur van de Schiedamse architect Kramers, die meer distilleerderijen in de wederopbouwperiode heeft ontworpen.
Nadat Wenneker & Co vertrok naar Roosendaal, heeft het pand dienst gedaan als kantoor en daarna allerhande functies gehad; moskee, tapijthandel, autobedrijf, enzovoorts.
Ook zijn er verschillende plannen voor een nieuwe invulling geweest, zoals woningbouw, studentenhuisvesting en uiteindelijk een glasmuseum in 2006. Dit plan werd niet concreet genoeg en was financieel niet haalbaar. Er moest opnieuw gekeken worden wat wel mogelijk was in het karakteristieke pand en de directe omgeving. Geleidelijk aan ontstond het idee om het Wennekerpand een culturele en educatieve invulling te geven. En dat is dan ook gebeurd. Het nieuwe Wenneker is sinds 2011 in gebruik en biedt plaats aan een theaterzaal, een filmzaal, (dans)lesruimtes, ruimte voor het Centrum Beeldende Kunst (CBK), een grand café en ateliers. Alle ruimtes zijn multifunctioneel ontworpen en hebben een eenvoudig interieur gekregen.
Op het raam van het Wennekerpand is een afbeelding te zien van een spel welk spel is het? E=
* 4: Mario
* 6: Pacman
* 8: Schaken
* 2: Dammen
Wp 6:Het Raam
Waar nu de moskee staat, was in 1867 al de branderij van W. Heggelman gevestigd. Heggelman had aan de Buitenhavenweg ook een branderij en wel op nummer 132. Sinds 1929 zit hier meubelfabriek Modern. Heggelman ging 1902 failliet. In 1905 werd het pand verkocht aan A. Daalmeijer die er in 1907 ook een likeurstokerij begon. Daalmeijer is opgericht in 1857. Je kan dat nog zien aan de jaarsteen. Daalmeijer had een soort compagnonschap met H.J. Kleipool. Daalmeijer was onderdeel van Winespirits samen met De Graauwe Hengst, Ruttens Distilleries en de Hollandse Wijnhandel Mij. Ze waren producent van Sherry de Terry. Na een verwoestende brand in 1970 is het pand en ook het archief verloren gegaan. In 1971 volgt dan de herbouw. Winespirits fuseerde 1972 met Henkes en verdween uit Schiedam. Aan de Raamzijde kwam in 1995 een moskee. Deze bevat 1400 gebedsplaatsen.
Het aantal Witte lijsten op de groene deur (hele deur) F= _ _
Loop nu door een leuk steegje die de moeite waard is om doorheen te lopen:
Je kan het steegje vinden via : N51 55.133 E004 23.818
WP 7: Het Zakkendragershuis
Het Zakkendragershuis is een bijzonder monument in de historische binnenstad van Schiedam. Dit rechthoekig gebouw met een zakkendrager als windvaan is gebouwd in 1725. Vroeger was dit het Gildehuis van het zakkendragersgilde. Het gebouw heeft een torentje met klok. Deze klok werd geluid als er een schip binnenkwam, waarop de zakkendragers naar hun Gildehuis kwamen om o.a. het graan te lossen voor de Jeneverindustrie.
Het aantal kleine raampjes boven de deur G= _ _
WP 8: De Korenbeurs
De Korenbeurs aan de Lange Haven 145, is een prachtig monumentaal pand dat gebouwd is in 1787 Deze voormalige koopmansbeurs is een rijksmonument, waar kunst, cultuur en ondernemerschap hand in hand gaan. De Korenbeurs heeft een schitterend atrium, een met glazen kap overdekte binnenplaats. De Korenbeurs is een schepping van de in Rotterdam wonende architect Carlo Giovanni Francesco (Jan) Giudici uit 1792. (ook van het nieuwe Sint Jacobs Gasthuis 1787, thans Gemeentemuseum). In de Korenbeurs werden moutwijn, alcohol en granen verhandeld, waar de branders verplicht werden hun moutwijn te verkopen en wel door de uitsluitende tussenkomst van Schiedamse makelaars. Voorheen deden de handelaren dat in de open lucht, op een aangewezen plaats tussen de Blauwe en de Groene Brug. Dat is tussen de brug tegenover de oude vismarkt en de brug tegenover de Westmolenstraat. Bruggen in Schiedam werden met een eigen kleur aangeduid en geschilderd. Als de handel gepleegd was, betekende dat weer werk voor de dragers van het Sinte Anthoniusgilde.
Het aantal letters boven de deur van de Korenbeurs H= _ _
WP 9: De Zijlstraat
Jan Giudici bouwde in 1777 in de Zijlstraat dit pand voor de familie Nolet. In 1828 werd het pand door Herman Jansen overgenomen van mevrouw Nolet- Van der Blank. Dit is achterzijde. De voorzijde van het pand ligt aan de Noordvest 103. Men kan het pand niet zien omdat er een muur voor is gezet. Het is een huis met een trapbordes als statige entree. Tussen de trap en de straat ligt een tuin. Herman Jansen is een familiebedrijf uit Schiedam dat al sinds 1777 gedistilleerde dranken produceert. De jeneverbranderij van toen is uitgegroeid tot een bedrijf van wereldformaat. Het huidige Herman Jansen is wereldwijd actief en biedt een gevarieerd, eigentijds assortiment aan gedistilleerde dranken. Het bedrijf brengt oer-Hollandse dranken op de markt, zoals de jeneverspecilaiteiten Sonnema en NOTARIS, maar ook bekende internationale merken, zoals Mansion House Whisky, Joseph Guy Cognac, Jachtbitter kruidenlikeur. In het bedrijf staat ook de unieke branderij De Tweelingh. Deze branderij is in 1987 geopend om op authentieke wijze en volgens oud familierecept échte Schiedamse moutwijnjenever te produceren. De Notaris moutwijnjenever draagt, net als de moutwijnjenever die in het Nationaal Jenevermuseum wordt geproduceerd, nog het officiële goedkeuringszegel van de gemeente Schiedam. Een zegel dat sinds 1902 een waarborg is voor kwaliteit, aandacht, zorg en vakmanschap en de handtekening van de burgemeester draagt.
Welk cijfer komt het meest voor op het gele (GAS) bordje aan de muur? I = _
De cache:
De cache kan je vinden op :
N 51 5 (H - I) . (D - E) (C - 10) (A - G + 3)
E004 2(B). (F - E - G) (E - I) (E / 2)
Controlesom A+B+C+D+E+F+G+H+I =109
De cache is laag bij de grond en is te herkennen aan het rode dopje.
|