Be smart, be an EarthCacher - geology rulez! ;)
Acknowledgment: Paweł Woźniak MSc / Polish Geological Institute-National Research Institute
Podziękowanie: mgr Paweł Woźniak / Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy
Po lewej stronie drogi prowadzącej z Olsztyna do Janowa, na łagodnych zboczach góry z bielejącymi na jej szczycie skałkami (Skałki Duże), zobaczyć można ruiny pewnej kamiennej budowli. Założony na planie zbliżonym do kwadratu obiekt, wkomponowany w stok wzniesienia, nie jest (niestety) pozostałością po średniowiecznej warowni. Przypomina nam jednak czasy, w których „wyrywany” w pocie czoła z wnętrza jurajskich pagórów kamień, stały się pożądanym surowcem do produkcji wapna!
Na skarbie wapiennika... / photo & background photo: hanbei
Wapienniki, czyli szybowe piece wapienne, stanowiły dawniej nieodłączny element krajobrazu Jury. Stawiane były niemal w całym pasie występowania wapieni jurajskich, ale największe skupienie pieców odnotowano w okolicach Częstochowy (w tym Olsztyn), Krakowa oraz Krzeszowic. Wydaje się, że prawdziwie „złoty czas” dla wapienników nadszedł dopiero w drugiej ćwiartce XIX w. wraz z rozwojem przemysłu, a co się z tym wiąże – zwiększeniem zapotrzebowania na wapno oraz wynalezieniem cementu. Kto o nich jeszcze dzisiaj pamięta? Jak działały?
Dostawa surowca do pieca odbywała się zazwyczaj po drewnianej estakadzie z poziomu eksploatacji kamienia bezpośrednio do otworu zasypowego w górnej części wapiennika. Następnie ładowano tzw. paliwo – warstwę palną, czyli drewno (najczęściej bukowe – na Jurze go nie brakuje), zastąpione z czasem torfem, węglem drzewnym, aż w końcu węglem kamiennym. Czynności te powtarzano na przemian: pokruszone wapienie / paliwo / pokruszone wapienie / paliwo itd. W wyniku spalania paliwa, w temperaturze około 950-1200 C zachodził proces rozkładu węglanu wapnia (CaCO3) na tlenek wapnia (czyli wapno palone) – spadał on w dół szybu w przeciwprądzie do ruchu gorącego powietrza i uchodzący do atmosfery w postaci spalin dwutlenek węgla. Studzenie wypalonego wapna następowało od dołu, strumieniem powietrza podtrzymującego ogień. Nadmuch powietrza odbywał się otworami powietrznymi. Również od dołu, przez otwory obsługowe, wybierano wypalone wapno starając się nie zmieszać tego produktu z popiołem drzewnym lub węglowym. Nic się wówczas nie marnowało. Nawet popiół wykorzystywany był jako nawóz...
Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu. Nie trzeba czekać na moją odpowiedź, można od razu logować. Jeśli coś będzie nie tak, zgłoszę się sam. Pamiętajcie proszę, że logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.
ZADANIA
- Podaj średnicę otworu zasypowego wapiennika w Olsztynie? Wynik pomiaru zapisz w centymetrach.
- Odszukaj i opisz za pomocą kilku prostych zdań (4-5) miejsce dawnego poziomu eksploatacyjnego wapienia, który wypalany był w wapienniku w Olsztynie.
- Zadanie opcjonalne: zdjęcie zwasze mile widziane, choć niekoniecznie z wnętrza ;)
Limestone, limekiln and calcium
Left side of the road heading to Janów, from Olsztyn, mild slopes of white rocks (Large Rocks) on the top hill and there you can see certain ruins of a stone construction. The object integrated with the elevation stoke are not (unfortunately) remains of medieval stronghold. It reminds us though, about times when one had to work their socks off to get the desired raw materials necessary for calcium manufacture.
Limekiln, a type of oven once used for heating limestone, used to be an indispensible element of Jura’s landscape. The highest number of them were established around Częstochowa (Olsztyn included), Kraków and Krzeszowice. The golden era for limekilns did not arrive until late XIX century, though, coinciding with industry development, the need for calcium and discovery of cement. Can anyone recall any of that? What did they work like?
Supplying the raw material to the oven, usually took place via the wooden overpass directly to the kiln feed end, in the upper part of the limekiln. Next, the flammable layer (so-called fuel) was loaded, typically it was wood (beech in most cases, which is often found in Jura), replaced later with turf, then wood coal and finally black coal. The activities were performed interchangeably: crushed limestone / fuel/ crushed limestone / fuel, and so on. As a result of fuel burning with temperature ranging from 950-1200 C, the process of calcium carbonate degradation (CaCO3) occurred, which subsequently turned into calcium oxide (burnt lime). Calcium oxide dropped down the klin in the counter-current to hot air and was released to the atmosphere in the form of carbon dioxide exhaust fumes. Damping of burnt calcium was performed from the bottom, using the stream of air maintaining the fire. The airflow was discharged through air holes. Also at the bottom but this time via service holes, one picked burnt calcium so as not to mix the product with wood or coal ash. Thus, nothing was wasted as even the ash was used as fertiliser…
Replies are to be sent via my profile. There’s no need to wait for my reply, you can log your answers straight away. If there’s anything wrong, you will be notified. Do remember though, that logs with no answers shall be deleted.
TASKS
- Provide the diameter (in cm) of the kiln feed end limekiln in Olsztyn.
- Using simple (4-5) sentences search for and describe the former limestone exploitation location, which was burnt in Olsztyn’s limekiln.
- Optional task: a picture is always nice, not the interior view, though ;)
