Kwarc w Górach Izerskich EarthCache

Kwarc (SiO2) jest jednym z najpospolitszych minerałów na świecie. Może mieć pochodzenie magmowe, metamorficzne lub osadowe.

Jest minerałem liczącym najwięcej odmian. Czysty kwarc jest bezbarwny (kryształ górski) za powstawanie wielu odmian barwnych odpowiedzialna jest zawartość jonów: purpurowy/fioletowy to ametyst, kwarc różowy, kwarc żółty to cytryn , kwarc dymny ma barwę szaroczarną, morion czarną. Odmiany kwarcu powstają też na zawartość innych minerałów: kwarc mleczny o barwie białej, kwarc gwiaździsty z inkluzjami rutylu, jasnozielony lub ciemnożółty to awenturyn, kocie oko czy tygrysie oko. Mikrokrystaliczna odmiana kwarcu nosi nazwę chalcedon. Kryje się pod nią wiele odmian, różniących się barwami i układem, m.in. agao, karneol, chryztoraz, heliotrop i jaspis. Kwarc może też tworzyć bezpostaciowe szkliwo wulkaniczne, powstają wówczas skały takie jak obsydian.

Najwyżej położony kamieniołom w Polsce, zarazem najwyżej położona odkrywkowa kopalnia w Europie (1088 m n.p.m.). Wydobywany jest tam rzadkiej czystości kwarc na użytek przemysłu szklarskiego, hutniczego i ceramicznego. To tutaj najłatwiej jest właśnie znaleźć dwie odmiany krzemionki: kryształy górskie oraz agaty. Wyrobisko to ogromna wyrwa w górze Biały Kamień (Izerskie Garby). Wydobywany tutaj kwarc mleczny, występuje w postaci żyły o długości ok. 10 km. Strefa rozgranicza dwie jednostki geologiczne: zbudowaną z gnejsów jednostkę Świeradowa-Zdroju oraz pasmo Szklarskiej Poręby, utworzone przez hornfelsy. Grubość eksploatowanej żyły wynosi ok. 60-100 m, a wydobywany kwarc odznacza się bardzo wysoką zawartością krzemionki - 97-100%. Surowiec o takich parametrach doskonale nadaje się do wykorzystania w przemyśle szklarskim, hutniczym i elektronicznym.

W otoczeniu żyły kwarcowej spotykamy głównie 2 typy skał: gnejsy izerskie i hornfelsy, niekiedy z resztkami pierwotnych łupków łyszczykowych. W najbliższy sąsiedztwie żyły skały te są silnie przesycone krzemionką. W obrębie hornfelsów występują wkładki smużystych jasnoszarych lub zielonkawoszarych skał wapienno-krzemianowych - skarnów. Te ciekawe i niezbyt pospolite skały składają się głównie z minerałów zawierających wapń (diopsyd, wezuwian, wollastonit, granaty, kalcyt, fluoryt). Z nimi także związane jest występowanie minerałów, czasami o prawidłowo wykształconych kryształach wypełniające pustki.

twardość i rysa

Twardość minerału określa odporność gładkiej powierzchni minerału na zarysowanie. W celu określenia twardości najczęściej stosuje się porównawczą skalę Mohra. Każdy minerał może zarysować minerał poprzedzający go w skali i może być zarysowany przez minerał następujący po nim. Terminem rysy określa się barwę sproszkowanego lub zarysowanego minerału niezależnie od zabarwienia tego minerału.

przełam i łupliwość

Przełam i łupliwość to fizyczne właściwości minerałów, które mierzą ich reakcje na działanie zewnętrznych sił. Jeśli minerał rozłupuje się według określonych kierunków i płaskich powierzchni mówimy o łupliwości. Jeśli się rozpada wzdłuż nierównych powierzchni mówimy o przełamie. Cechy przełom i łupliwość są niezmienne dla minerałów. Ponieważ płaszczyzny łupliwości ustawione są względem siebie pod określonym kątem okruchy minerałów mają charakter brył geometrycznych (dwuścienną, słupową, sześcienną, ośmiościenną, dwunastościenną). Kwarc przełamuje się wg nierównych powierzchni przypominających kształt muszli. Taki przełam nazywamy przełamem muszlowym. Inne przełamy to haczykowaty (miedź) , łuskowy (fluoryt), ziemisty, nierówny

Zadanie

Obecnie na terenie kamieniołomu nie prowadzi się żadnych prac wydobywczych. Nie ma niebezpieczeństwa skutków strzelania. Aczkolwiek nie jest to miejsce, w którym możemy uśpić swoją czujność. Proszę uważać aby nie podchodzić za barierkę oddzielającą drogę od krawędzi krateru. Nikt nie zadba o Twoje bezpieczeństwo lepiej niż Ty sam. Nie ma też potrzeby wchodzenia do wnętrza krateru (główne współrzędne tego EC) . Wszystkie poniższe zadania można wykonać z ogólnie dostępnej drogi prowadzącej brzegiem krateru. W razie wznowienia działalności kopalni przejście z punktu R1 do R2 szlakiem turystycznym czerwonym (z R1 należy cofnąć się do T1, R2 jest na szlaku).

Aby zalogować znalezienie musisz odwiedzić miejsce i wykonać zadania:

1. W punkcie odniesienia R2 znajdź skałę pokazaną na obrazku powyżej. Skała metamorficzna Hornfels. Co najmniej ile kolorów różnych minerałów dostrzeżesz? Uwaga, skala znajduje się na krawędzi krateru, za barierką, nie podchodź do skały, abyś nie spadł w przepaść, z drogi ją dobrze widać!

2. Gęstość kwarcu wynosi 2,65 g / cm3. W punkcie R2 oszacuj szerokość, długość i głębokość wyrobiska. Ile mogła ważyć w sumie wybrana skała?

3. W okolicy punktu R1 znajduje się rumowisko odłamków skalnych kwarcu mlecznego. Zabierz ze sobą próbkę. Sprawdź czy skały uderzone o siebie powodują iskrę? Spróbuj rozkruszyć kamień. Jakiego koloru jest rysa? Oceń twardość, przełam (równe/nierówne, włókniste, muszlowe, haczykowate), łupliwość (wzdłuż płaszczyzn lub nieregularny), połysk (jest , nie ma), rysę (kolor)

4. Powyższe zdjęcie jest fragmentem innej skały umieszczonej w lokalizacji R1. Zmierz lub oszacuj na jakiej wysokości od gruntu znajduje się ten fragment kwarcu mlecznego?

5. Zadanie opcjonalne: Możesz wykonać zdjęcie skały, która najbardziej Ci się spodoba.

Odpowiedzi należy przesłać używając formularza kontaktowego na moim profilu. Znalezienie kesza można zalogować zaraz po przesłaniu odpowiedzi - nie musisz czekać na moją odpowiedź. Jeśli coś będzie nie tak, na pewno się odezwę. :) Brak przesłania odpowiedzi będzie powodem usunięcia wpisu "Found it".