POLISH:
Jagiellońska 58 – to pod tym numerem znajduje się dziś Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii numer 2. Jednak już od początku swoje, ponad stupięćdziesięcioletniej historii, czyli od 1859 roku, budynek ten służył młodzieży i edukacji. Został zbudowany jako jeden z sześciu budynków mieszczących zakład opiekuńczy dla niewidomych (Blinden Anstalt). Zakład powstał w 1850 roku z inicjatywy Antona Moritza Groeplera, opiekuna Fundacji Mariackiej. Groepler stracił wzrok w wieku 11 lat. Nie przeszkodziło mu to jednak w zostaniu nauczycielem i podjęciu aktywnych poszukiwań w celu stworzenia nowatorskich metod pracy z niewidomymi dziećmi, tak aby mogły one prowadzić jak najbardziej samodzielne życie. Po kilku latach pracy nauczycielskiej w Instytucie Niewidomych w Halle, postanowił podobną placówkę założyć w Szczecinie, co było istotnym przedsięwzięciem, gdyż problem edukacji ociemniałych był w tamtych czasach na Pomorzu zaniedbany.
W 1854 roku Kuratorium Fundacji Mariackiej przekazało pod budowę zakładu wychowawczego i szkoły dla chłopców parcelę w podmiejskiej wtedy dzielnicy Neu Torney. Pierwszy budynek stanął pod dzisiejszym nr 61 (obecnie zajmowany przez przedszkole) i do dziś uważne oko może na nim dostrzec napis Provinzial Blindenanstalten, czyli „Prowincjonalny Zakład dla Niewidomych”
Zakład rozrastał się i już w 1859, właśnie pod numerem 58, rozpoczęto budowę oddzielnego zakład dla dziewcząt. Nazwano go „Victoria Stiftung” na cześć księżniczki Brytanii i Irlandii, Wiktorii. To z okazji jej hucznego ślubu (miał on na celu połączenie dwóch najsilniejszych mocarstw ówczesnej Europy, Niemiec i Wielkiej Brytanii) z niemieckim księciem Frederykiem Wilhelmem, zakład otrzymał znaczącą sumę 1200 talarów, które pozwoliły na jego dalszy rozwój. 30 września 1861 roku miało miejsce oficjalne otwarcie Fundacji Victorii i przeniesienie oddziału dla dziewcząt do osobnego budynku.
Już po śmierci założyciela w 1875 roku zakład doczekał się dalszej rozbudowy. Na kolejno zakupywanych działkach i dzięki kolejnym hojnym dotacjom, powstały warsztaty dla wychowanków ośrodka, gdzie uczyli się oni powroźnictwa i plecionkarstwa, dom dla niewidomych sierot, internaty, kolejne szkoły.
W latach powojennych edukacja niewidomych nie doczekała się tu kontynuacji, wszystkie jednak budynki po dziś dzień mieszczą placówki skoncentrowane na pracy z dziećmi i młodzieżą. Budynek pod numerem 58 w latach pięćdziesiątych gościł ośrodek dla dzieci greckich emigrantów a potem dom dziecka. W 1985 roku poddasze i dwa piętra budynku zostały strawione przez pożar, lecz po 4 latach i odbudowie obiekt wznowił swoją działalność.
Po więcej szczegółów zapraszam do lektury książki Marka Łuczaka "Szczecin Turzyn - Tourney",
ENGLISH:
58 Jagielońska st. – today at this location is a Youth Sociotherapy Center. From the early days of its over 150 year old history, (as of 1859), the building has always served youth and education. It was erected as one of 6 facilities hosting The Blind Institute (Blinden Anstat). The Institute was founded in 1850 by Anton Moritz Groepler, patron of the Holy Mary Foundation. Groepler himself lost his sight at the age of 11. Despite that fact, he managed to become a teacher and started to research effective methods of teaching blind children, so they could learn how to lead their lives as independently as possibly. After several years spent working in The Blind Institute of Halle, he decided to found a similar facility in Stettin. This was no mean feat, especially since the problem of education for bind children was at the time rather a neglected one in Pomerania.
In 1854, the Holy Mary Foundation purchased a plot of land in the Neu Torney district, which was then considered to be located on the outskirts of Stettin. It was decided to be used for construction of the school for blind boys. First building was built where No.61 is today, (these days a public kindergarten) and even now the attentive eye with some effort can spot the writing “Provnzial Blindenanstalten”, (“Provincial Blind Institute”).
The Institute grew quickly and already in 1859, the construction of a separate facility for girls was started at no 58 . It was called “Victoria Stiftung” (Victoria Foundation) as a tribute to British Princess Royal, Victoria. It was on account of her wedding with German prince Frederic Wilhelm (a marriage that was designed to align the fortunes of Europe's two most important powers – ( MAYBE WE SHOULD WRITE SOME MORE ABOUT THIS MARRIAGE), the Institute was presented with a substantial sum of 1200 thalers, this allowed its further development. On 30th September 1861 the Victoria Foundation was officially inaugurated and opened its doors to blind girls, who up until then had been schooled in the same building as the boys.
After Groepler’s death in 1875 the Institute kept expanding. Thanks to further donations it was possible to purchase the new adjacent plots and build facilities to host workshops (where students learned plaiting and cordage), an orphanage for blind children and boarding schools.
After WWII the continuation of the blind education in the facilities along Jagiellońska Street eased off. All of the buildings however are homes to schools, kindergartens or other institutes focused on work with kids and youths. No 58 in the fifties was home to a care center for children of Greek emigrants. Later it became an orphanage. In 1985 the two top floors and the attic were destroyed by fire, but after 4 years of reconstruction the building resumed its activity.