Jesionowa Góra kojarzy się dzisiaj przede wszystkim z ośrodkiem sportów narciarskich. Niewielu jednak wie, że szeroki masyw tego wzgórza był w 1944 r. świadkiem zażartych walk między wojskami niemieckimi i rosyjskimi. Dominujące nad okolicą i strategicznie położone niedaleko granicy z Prusami Wschodnimi wzgórze było idealnym miejscem do obrony. Dlatego też latem 1944 r. Niemcy ufortyfikowali górę przy pomocy fortyfikacji polowych i licznych stanowisk strzeleckich, w tym także stanowisk dla karabinów maszynowych wzmocnionych betonowymi ścianami. Były to tzw. Kochtöpfe (garnki Kocha), które Niemcy przezwali w ten sposób od nazwiska gauleitera Prus Wschodnich Ericha Kocha, głównego pomysłodawcy ich zastosowania. Zadanie obrony tej pozycji otrzymała170 Dywizja Piechoty (170. Infanterie-Division) dowodzona przez gen. Siegfrieda Hassa.
Rosyjski samolot szturmowy Ił-2/ Russian ground-attack aircraft Il-2
Po drugiej stronie stanęła 352 Dywizja Strzelecka (352-я стрелковая дивизия) generała majora Nikołaja Michajłowicza Striżenko. Pierwszy atak na pozycje niemieckie miał miejsce w sierpniu 1944 r. Był on jednak nieudany i Rosjanie musieli przejść do oblężenia. Później ataki powtarzano jeszcze wielokrotnie, a góra przechodziła kilka razy z rąk do rąk. W bitwie oprócz żołnierzy piechoty brała też z obu stron udział artyleria (w tym niemieckie ciężkie niszczyciele czołgów Ferdinand, których nazwa pochodzi od ich konstruktora Ferdynanda Porsche) oraz lotnictwo (Rosjanie używali m.in. słynnych samolotów szturmowych Ił-2). Walki o Jesionową Górę były bardzo krwawe i zaciekłe. Winokur Nikołai Abramowicz, który był sanitariuszem w karnej kompanii wspomina, że podczas jednej z prób zdobycia góry do ataku ruszyło 300 żołnierzy z jego kompanii, a wróciło tylko 30 żywych.
Wreszcie, po dwóch miesiącach walk, 19 lub 20 października główne siły niemieckie opuściły rejon Jesionowej Góry, pozostawiając do jej obrony tylko małe oddziały osłonowe. Wiedząc o wycofaniu się Niemców, Rosjanie mogli teraz przypuścić atak na Suwałki. Miasto zostało zdobyte 23 X 1944 r. Jesionowa Góra dwa dni później. Droga do Prus Wschodnich stanęła otworem.
Jeśli jesteś zainteresowany, na Jesionowej Górze można znaleźć liczne ślady niemieckich fortyfikacji polowych, w tym betonowe stanowiska strzeleckie. Jako waypointy zostały zaznaczone te znajdujące się na szczycie góry oraz te w pobliżu skrytki (lepiej zachowane). Można jednak znaleźć ich znacznie więcej podążając linią okopów w kierunku południowo-wschodnim.
Będąc tutaj zimą lub latem, gdy trawa jest wysoka, musisz jednak uważać, by nie wpaść do jednego z nich. Niektóre z nich są bardzo głębokie i może to być niebezpieczne.
Opis skrytki został w dużej mierze oparty na stronie http://ojczyzna-suwalszczyzna.pl/bitwa-o-jesionowa-gore-1944/, gdzie można znaleźć znacznie więcej informacji na temat bitwy o Jesionową Górę.
Weź coś do pisania!
Rosyjska ulotka propagandowa z 1944 r. ostrzegająca Niemców, że jeśli się nie poddadzą, Suwalszczyzna stanie się ich grobem/Russian propaganda leaflet from 1944 warning Germans that if they don’t surrender, Sudauen (Suwałki land) will become their grave. Źródło ilustracji: http://ojczyzna-suwalszczyzna.pl
Today Jesionowa Góra is associated mostly with a winter sports centre. Few people remember that in 1944 the wide massif of this hill witnessed fierce battles between the German and Russian armies. The hill, dominating the area and strategically located close to the nearby border with East Prussia, was ideally suited for defence. Therefore, in the summer of 1944, the Germans fortified the mountain with field fortifications and numerous firing positions, including positions for machine guns reinforced with concrete walls. Such stands were often mockingly called Kochtöpfe (Koch’s pots) after Erich Koch, the gauleiter of East Prussia, who was responsible for the defence of East Prussia, the main originator of their use. The task of defending this position was entrusted to the 170 Infantry Division (170. Infanterie-Division) commanded by General Siegfried Haß.
Niemiecki ciężki niszczyciel czołgów Ferdinand/ German heavy tank destroyer Ferdinand
On the other side stood the 352 Rifle Division (352-я стрелковая дивизия) commanded by General Major Nikolay Michaylovich Strizenko (Николай Михайлович Стриженко). The first attack on German positions took place in August 1944. However, it was unsuccessful and the Russians were forced to withdraw. Later they repeatedly attacked the hill and it changed hands several times. Apart from infantry soldiers, in the battle there was also engaged artillery (including German heavy tank destroyers Ferdinand, whose name comes from its constructor Ferdinand Porsche) and air force (the Russians used, among others, the famous attack aircraft Il-2). The fights were very fierce and bloody. Mr. Vinokur Nikolay Abramovich, who was a paramedic in a penal company, remembers that during one of the attempts to capture the hill, 300 soldiers from his company started the attack and only 30 survived.
Eventually, after two months of heavy fighting, the Germans left the area of Jesionowa Góra on 19 or 20 October, leaving only small units to defend the hill. Knowing about the withdrawal, Russians could at last launch an attack on the town of Suwałki. The town was captured on 23 October, 1944. Jesionowa Góra two days later. The gate to East Prussia got open.
If you are interested in such things, you can find here numerous traces of German field fortifications, including the concrete-protected firing positions. The ones on top of the hill and the ones closest to the cache (better preserved) were marked as waypoints. However, you can find many more by following the trench line towards the SE direction.
Being here in winter or summer, when the grass is high, you must be extremely careful not to fall into one of them. Some of them are really deep and it can be very dangerous.
More information about the battle (in Polish only) can be found at: http://ojczyzna-suwalszczyzna.pl/bitwa-o-jesionowa-gore-1944/
BYOP