Monumentale Urinoir Traditional Cache

Wergea kent een aantal bijzondere hokjes. Waaronder een bushokje geschilderd als luciferdoosje, een bushokje beschilderd met het logo van de jeugdsoos en het monumentale "pishokje".

Het betonnen urinoir staat tegenover de kerk aan de dorpskade en loost op de Wergeasterfeart. De vormgeving van het urinoir is afgeleid van de gietijzeren voorbeelden die wegens de vorm van de plattegrond ook 'krul' werden genoemd. De oprichting van deze geprefabriceerde openbare toiletgelegenheid is gedateerd in het eerste kwart van de 20ste eeuw en gebeurde waarschijnlijk op initiatief van de kerkvoogdij omdat een mogelijk 17de-eeuwse grafsteen is hergebruikt. Het urinoir ligt binnen het beschermd dorpsgezicht.

Het enkelvoudige urinoir is een open bouwwerk dat op de plattegrond lijkt op een naar binnen knikkende c, met een vaste betonvloer waarin een vloergoot met een afvoerpijp. Het beton heeft aan de buitenzijde een grove structuur en is aan de binnenzijde glad afgewerkt; het urinoir gedeelte is gezwart. De buitenzijde heeft een plint met op de hoeken liseen achtige verdikkingen. Aan de bovenzijde van elk wandvlak is een lichtopening met daarin een metalen vlechtwerk. In de opening is als een soort loper, een hardstenen zerk (200 x 69 cm) geplaatst met een onleesbaar geworden randschrift en op het middenvlak een ovalen medaillon met een onherkenbaar heraldisch wapen.

Het betonnen urinoir is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

• als een bijzondere uitdrukking van een hygiënische ontwikkeling, namelijk het creëren van een openbare toiletgelegenheid, in het bijzonder voor de schippers,
• vanwege de typologische verwantschap met de gietijzeren krul, uitgevoerd in beton,
• als karakteristiek voorbeeld van een betonnen urinoir,
• vanwege de bijzondere betekenis van de historisch-ruimtelijke relatie van het urinoir aan de dorpskade,
• vanwege de hoge mate van gaafheid en oorspronkelijkheid,
• vanwege de redelijke mate van functionele zeldzaamheid in de provincie.