ur. 17 VII 1629, zm. 17 VI 1696
okres panowania: 1674 - 1696
Gdyby tron można zdobyć postawą piękną i takby nań zasłużył. Słusznego wzrostu, pełnej twarzy, rysów regularnych, nosa orlego, oczu ognia pełnych, z fizjonomią szlachetną i otwartą - był pięknym w istocie.
Histoire de Jean Sobieski, Roi de Pologne de Coyera
Potomek Stanisława Żółkiewskiego. Koronę przyniosły mu zwycięskie walki z Turkami i Tatarami. Największym wydarzeniem czasów Sobieskiego było jego świetne zwycięstwo pod Wiedniem (1683). W 1686 Polska podpisała z Rosją tzw. pokój Grzymułtowskiego uznający carskie panowanie nad Ukrainą Zadnieprzańską. Sobieski był doskonałym wodzem, ale także wielkim mecenasem sztuki.
Ciekawostka:
Jan III Sobieski w roku 1677 w czasie pobytu w Gdańsku kilkakrotnie odwiedzał słynnego astronoma (i właściciela kilku browarów) Jana Heweliusza. Sobieski chętnie korzystał z jego przydomowego obserwatorium astronomicznego. 21 X 1677 roku król Jan wyznaczył uczonemu dożywotnią pensję w wysokości 1000 zł, a 3 XII tegoż roku zwolnił browary Heweliusza od wszelkich podatków. W dowód wdzięczności, w roku 1686 gdański astronom jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego nazwał Tarczą Sobieskiego (Scutum Sobiescianum).
Ważniejsze daty:
1640
-Początek edukacji w Krakowie w Kolegium Nowodworskiego.
1643-1646
-Studia na Wydziale Filozoficznym Akademii Krakowskiej.
1646-1648
-(II 1646-IX 1648) Podróż po krajach Europy Zachodniej.
ok. 1648
-Objęcie starostwa jaworowskiego z nadania Władysława IV.
1648
-(6-24 XI) Obrona Zamościa przed Kozakami.
1649
-(15-16 VIII) Porażka wojsk Jana Kazimierza (idących z odsieczą dla oblężonego Zbaraża) pod Zborowem.
1651
-(28-30 VI) Wojska królewskie rozbijają siły kozacko-tatarskie pod Beresteczkiem.
1652
-(3 VI) Śmierć brata Marka Sobieskiego (zostaje zamordowany przez Kozaków po bitwie pod Batohem). Jan Sobieski dziedziczy starostwo krasnostawskie.
1653
-(jesień) Jan Kazimierz wyprawia się na Ukrainę. (10 X-15 XII) Wojska królewskie zostają zamknięte i oblężone w Żwańcu przez Kozaków i Tatarów.
1654
-(IV-V) Wyjazd do Turcji (z poselstwem Mikołaja Bieganowskiego).
1655
-(29 I-1 II) Zwycięstwo wojsk polsko-tatarskich nad siłami kozacko-rosyjskimi pod Ochmatowem.
-(19 VII) Rozpoczyna się najazd szwedzki na Rzeczpospolitą (II wojna północna, potop szwedzki). Jan Sobieski przechodzi na stronę króla Szwecji, Karola X Gustawa.
1656
-Powrót do obozu Jana Kazimierza.
-(7 IV) Udział w bitwie pod Warką z oddziałami margrabiego badeńskiego, Fryderyka (idącymi na pomoc Szwedom).
-(26 V) Jan Sobieski zostaje mianowany chorążym koronnym.
-(28-30 VII) Bitwa pod Warszawą. (30 VII) Jan Kazimierz nakazuje odwrót, opuszczenie Warszawy oraz przystąpienie do taktyki wojny szarpanej (partyzanckiej).
1657
-(I) Książę Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy najeżdża Rzeczpospolitą. (22 VII) Wojska Rakoczego kapitulują pod Międzybożem nad Bohem.
1660
-(7 X) Udział w bitwie z Kozakami Jerzego Chmielnickiego (idącymi z pomocą Rosjanom oblężonym w Cudnowie) pod Słobodyszczami. (17 X) Ugoda cudnowska z Kozakami (potwierdzająca założenia ugody hadziackiej).
1665
-(18 V) Jan Sobieski obejmuje urząd marszałka wielkiego koronnego (przejęty po Jerzym Lubomirskim, który został go pozbawiony wyrokiem sądu sejmowego z 1664 roku).
-(23 V) Jerzy Lubomirski zawiązuje antykrólewski rokosz.
-(5 VII) Małżeństwo z Marią Kazimierą, córką margrabiego Henryka de La Grange d'Arquein, wdową po Janie Zamoyskim, wojewodzie sandomierskim.
1666
-(30 IV) Objęcie przez Jana Sobieskiego urzędu hetmana polnego koronnego.
-(13 VII) Rozgromienie wojsk królewskich przez rokoszan w bitwie pod Mątwami.
1667
-(wiosna) Najazd tatarski na Rzeczpospolitą. Pobicie Tatarów pod Tarnopolem. (6-16 X) Jan Sobieski zwycięża Tatarów i Kozaków Piotra Doroszeńki pod Podhajcami. (16 X) Zawarcie układu pokojowego z Tatarami. (19 X) Piotr Doroszeńko odstępuje od przymierza z Turcją.
1668
-(5 II) Objęcie urzędu hetmana wielkiego koronnego.
1669
-(30 IX) Jan Sobieski składa (w Krakowie) przysięgę wierności nowemu królowi, Michałowi Korybutowi Wiśniowieckiemu.
1670
-(10 I) Objęcie starostwa barskiego z nadania Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
1671
-(VII-X) Wojna z Kozakami Piotra Doroszeńki i Tatarami. (VII) Oblężenie Białej Cerkwi przez Kozaków. Zwycięstwa Jana Sobieskiego pod Bracławiem (26 VIII), Winnicą, Mohylewem, Ładyżynem i Kalnikiem (21 X). Zdobycie Raszkowa przez wojska polskie.
1672
-(18 V-30 VI) Obrady sejmu (pod laską Gabriela Druckiego-Sokolnickiego). (27 VI) Próba zamachu stanu malkontentów - stronnictwa związanego z prymasem Prażmowskim i Janem Sobieskim.
-(VI) Armia turecka (wspomagana przez Tatarów) wkracza na Ukrainę. Utrata Żwańca (VII) i Kamieńca Podolskiego (26 VIII). (20-29 IX) Udana obrona oblężonego Lwowa.
-(5-14 X) Wyprawa Jana Sobieskiego na czambuły. Zwycięstwa nad Tatarami pod Uhrynowem, Niemirowem, Kałuszą, Komarnem (9 X) i Petranką (14 X).
-(16 X) Antyopozycyjna i prokrólewska konfederacja w Gołębiu.
-(22 XI) Wojsko litewskie zawiązuje prokrólewską konfederację w Kobryniu.
-(23 XI) Jan Sobieski zawiązuje antykrólewską konfederację wojskową w Szczebrzeszynie.
1673
-(4 I-13 III) Generalny zjazd konfederacji gołąbskiej w Warszawie. (13 III) Pojednanie między zwaśnionymi konfederacjami.
-(13 III-12 IV) Sejm pacyfikacyjny w Warszawie (pod laską Stefana Czarnieckiego). Uchwały przygotowujące państwo do obrony przed najazdem tureckim. Przekazanie naczelnego dowództwa Janowi Sobieskiemu.
-(X) Jan Sobieski wkracza do Mołdawii (wobec informacji o pochodzie wojsk tureckich w kierunku Rzeczypospolitej). Zajęcie Międzyboża, Zinkowa i Satanowa. (10-11 XI) Zwycięstwo pod Chocimiem.
-(10 XI) Śmierć Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
1674
-(15 I-22 II) Sejm konwokacyjny (pod laską Franciszka Bielińskiego). Uchwała (nie wpisana do konstytucji) o wykluczeniu w elekcji kandydata polskiego (wskutek działania litewskiej rodziny Paców).
-(20 IV-9 VI) Sejm elekcyjny (pod laską Benedykta Sapiehy). (21 V) Elekcja Jana Sobieskiego.
-Fiasko rozmów pokojowych z Turcją.
-Zajęcie Winnicy, Łażydanu i Humania przez armię turecką.
-(jesień-zima) Odbicie z rąk tureckich Baru (12 XI), Bracławia, Niemirowa, Kalnika, Winnicy, Mohylewa i Raszkowa.
1675
-Najazd Turków Ibrahima Szyszmana (wpieranych przez Tatarów). Turcy i Tatarzy zdobywają i pustoszą Husiatyn, Raszków, Mikulińce, Zbaraż, Podhajce i Zawałów. Udana obrona Złoczowa, Załoźców, Buczacza i Trembowli (21 IX-4 X). (24 VIII) Jan Sobieski rozbija wojska tatarskie pod Lesienicami k. Lwowa.
-(11 VI) Tajne porozumienie (w Jaworowie) z Francją skierowane przeciwko elektorowi brandenburskiemu.
1676
-(2 II) Koronacja Jana Sobieskiego w katedrze wawelskiej.
-(2 II-16 III) Sejm koronacyjny (pod laską Mikołaja Sieniawskiego).
-(VIII) Ofensywa turecko-tatarska na Rusi Czerwonej. Utrata Jagielnicy, Czortkowa, Buczaczu i Jazłowca. Udana obrona oblężonego Stanisławowa (IX) i Żórawna (25 IX-14 X). (24 IX) Jan Sobieski zwycięża pod Wojniłowem i pod Dołhą. (17 X) Rozejm z Turcją w Żórawnie. Potwierdzenie warunków traktatu z Buczaczu z 1672 roku (z wyjątkiem płacenia przez Rzeczpospolitą daniny na rzecz Turcji).
-(30 XI) Jan zostaje odznaczony Orderem Św. Ducha przez króla Francji, Ludwika XIV.
1677
-(14 I-26 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Władysława Michała Skoroszewskiego). Potwierdzenie układu rozejmowego z Turcją. Redukcja stanu liczebnego wojska (do 13000 żołnierzy). (24 IV) Odnowienie traktatu o przyjaźni z cesarzem Leopoldem I.
-Jan Sobieski zgadza się na interwencję Hieronima Lubomirskiego na Węgrzech (w interesie powstańców Emeryka Thököly'ego, przeciwników cesarza Leopolda I).
-(17 V) Potwierdzenie traktatów welawsko-bydgoskich z 1657 roku.
-(4 VIII) Antybrandenburskie przymierze ze Szwecją. (18 X) Król Szwecji, Karol XI zatwierdza traktat przymierza.
1678
-Wykrycie spisku detronizacyjnego opozycji antykrólewskiej.
-(6 IV) Traktat pokojowy z Turcją. Ukraina i Podole pozostają przy Turcji. Powrót Pawołoczy i Białej Cerkwi do Rzeczypospolitej. Turcja rezygnuje z pobierania corocznej daniny od Rzeczypospolitej.
-(17 VIII) Przedłużenie rozejmu z Rosją (na okres 13 lat).
1678-1679
-(15 XII-4 IV) Obrady sejmu w Grodnie (pod laską Franciszka Sapiehy). (5 II 1679) Jan Sobieski doprowadza do pojednania wrogich sobie stronnictw prohabsburskiego: (Dymitra Wiśniowieckiego) i profrancuskiego (Hieronima Lubomirskiego). Zmiana orientacji królewskiej z profrancuskiej na prohabsburską.
1681
-(10 I-21 V) Obrady sejmu (pod laską Hieronima Lubomirskiego).
-Rozruchy antyżydowskie w Krakowie.
-Sprowadzenie kapucynów do Rzeczypospolitej.
1682
-(wiosna) Nieudane próby odzyskania Ukrainy na drodze dyplomatycznej.
1683
-(27 I-10 III) Obrady sejmu (pod laską Rafała Leszczyńskiego).
-(31 III) Antyturecki sojusz zaczepno-odporny z Austrią. Rzeczpospolita zobowiązuje się wystawić 40000 żołnierzy, wyrzec się planów rewindykacji Śląska i walki o Prusy Książęce.
Zobowiązanie się do bezpośredniej odsieczy w przypadku zagrożenia Wiednia, bądź Krakowa.
-(VI) Marszałek nadworny koronny Hieronim Lubomirski, na czele korpusu wojsk polskich, wyprawia się do Austrii, by wspomóc armię cesarską. (29 VII) Udział korpusu polskiego w zwycięskiej bitwie z Turkami pod Bratysławą.
-(14 VII) Rozpoczęcie oblężenia Wiednia przez Turków.
-(15 VIII) Początek wyprawy Jana Sobieskiego do Austrii (bez udziału wojsk hetmana wielkiego litewskiego Kazimierz Sapieha, niechętnego królowi). (3-4 IX) Narada wojenna w Stettelsdorfie. (3 IX) Jan Sobieski zostaje oficjalnie mianowany naczelnym dowódcą sił sprzymierzonych. (4 IX) Opracowanie szyku bitewnego (według koncepcji Jana Sobieskiego). (12 IX) Udana odsiecz Wiednia. (15 IX) Spotkanie z cesarzem Leopoldem I w Schwechat. (4 X) Wojska Kazimierza Sapiehy wkraczają na Słowację. Zwycięstwo nad siłami turecko-tatarskimi nad Orawą. Litwini pustoszą Słowację i Węgry. Powstańcy węgierscy Emeryka Thököly'ego zrywają negocjacje z Janem Sobieskim i przechodzą na stronę turecką. (7 X) Porażka w bitwie pod Parkanami. (9 X) Rozgromienie wojsk tureckich w drugiej bitwie pod Parkanami. (X) Wojska sprzymierzone zdobywają Ostrzyhom. (10 XI) Zajęcie twierdzy w Szécsénach przez wojska polskie. (23 XII) Jan Sobieski powraca do kraju.
-(XII) Zdobycie Niemirowa i znacznej części Podola (bez Kamieńca Podolskiego) przez wojska kasztelana krakowskiego Andrzeja Potockiego.
1684
-(5 III) Przystąpienie Rzeczypospolitej do antytureckiej Ligi Świętej.
-(25 VII) Jan zostaje obdarowany przez papieża Innocentego XI Mieczem Poświęcanym i Czapką.
-Zdobycie Jazłowca i Czortkowa przez wojska polskie.
-(VIII-XI) Wyprawa Jana Sobieskiego do Mołdawii. Nieudana próba odzyskania Kamieńca Podolskiego.
-Zerwanie rokowań z Rosją.
1684-1686
-Polskie misje dyplomatyczne do szacha perskiego Sulejmana (próby nakłonienia Persji do ataku na Turcję). (20 III 1686) Sulejman odmawia zaatakowania Turcji.
1685
-(16 II-31 V) Obrady sejmu (pod laską Andrzeja Giełguda).
-Wyprawa hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego na Bukowinę. (1-2 X) Odparcie szturmu wojsk turecko-tatarskich pod Bojanem.
-Odparcie najazdów tatarskich.
1686
-(6 V) Zawarcie traktatu pokojowego z Rosją (tzw. pokój Grzymułtowskiego). Potwierdzenie rosyjskiego panowania nad lewobrzeżną Ukrainą (z Kijowem), Czernihowszczyzną i Smoleńszczyzną.
-(VII-IX) Wyprawa do Mołdawii. (15 VIII) Zajęcie Jass przez wojska polskie. (2 IX) Jan Sobieski nakazuje odwrót (wobec niechętnej postawy szlachty).
-(21 XII) Ratyfikacja pokoju Grzymułtowskiego przez Jana Sobieskiego.
1688
-(27 I-5 III) Sejm w Grodnie (pod laską Andrzeja Giełguda). (5 III) Pierwszy przypadek zerwania sejmu przed ukonstytuowaniem (obiorem marszałka), spowodowany sprzeciwem rodu Sapiehów wobec próby uczynienia Jakuba Sobieskiego oficjalnym następcą tronu.
-(IX-X) Nieudana próba blokady Kamieńca Podolskiego przez Stanisława Jabłonowskiego.
1688-1689
-(17 XI-2 IV) Sejm w Warszawie (pod laską Stanisława Szczuki). (2 IV 1689) Zerwanie sejmu przez stronnika rodu Sapiehów. Wzrost napięcia wewnętrznego w Rzeczypospolitej. Jan Sobieski oddala groźbę wojny domowej, nie decydując się na użycie siły przeciwko opozycjonistom.
1689
-Konferencja dyplomatyczna w Komarnie. Fiasko rozmów pokojowych Ligi Świętej z Turcją.
-(VIII-IX) Nieudana próba zdobycia Kamieńca Podolskiego przez Stanisława Jabłonowskiego.
1690
-(16 I-6 V) Obrady sejmu (pod laską Tomasza Działyńskiego).
1691
-(jesień) Wyprawa Jana Sobieskiego do Mołdawii. Zdobycie twierdz w Neamt i w Soroce. Jan Sobieski nakazuje odwrót (wobec pogorszenia pogody i braku wsparcia ze strony Austrii).
1692
-(15 VII) Podpisanie przez Marię Kazimierę (działającą w imieniu króla) tajnego antyhabsburskiego porozumienia z królem Francji, Ludwikiem XIV.
-Nieudana próba zdobycia Kamieńca Podolskiego.
1693
-(9 I-11 II) Sejm w Grodnie (pod laską Michała Kryszpina de Kirszenstein).
(11 II) Stronnictwo rodu Sapiehów, po ujawnieniu traktatu z Ludwikiem XIV, doprowadza do zerwania sejmu.
1695
-(15 I-24 III) Obrady sejmu (pod laską Michała Kryszpina de Kirszenstein).
-(II) Stanisław Jabłonowski odpiera najazd tatarski na Ruś. (11 II) Bitwa pod Lwowem.
1696
-(17 VI) Śmierć Jana III Sobieskiego w Wilanowie k. Warszawy.
Opracowano na podstawie:
poczet.com
Władcy Polski – cykl dodatków do „Rzeczpospolitej” przygotowany we współpracy z „Mówią wieki”
Aby odnaleźć skrytkę musisz odszukać w powyższym tekście podane niżej informacje, a ustalone liczby podstawić do wzoru:
A – Ile tysięcy żołnierzy liczyło wojsko polskie po redukcji w 1677 roku?
B – W którym roku Rzeczpospolita przystąpiła do antytureckiej Ligi Świętej?
C – W którym miesiącu Jan Sobieski zawarł małżeństwo z Marią Kazimierą? (C- numer tego miesiąca w roku kalendarzowym)
N 53° 01.X
E 18° 05.Y
X=(B/4-A*C)/3+A+C+2
Y=B/2+A*(C+2)-2
Kordy ±10 m.
Współrzędne finałowe są w formacie N DD° MM.MMM E DD° MM.MMM
Jeśli w wyniku otrzymasz liczbę dwucyfrową to dopisz przed nią 0, a jeśli jednocyfrową to dwa zera.
W logbooku jest pewna liczba. Zapisz ją, gdyż może Ci się przydać…
