Skip to Content

This cache is temporarily unavailable.

Geocaching Warszawa: Do sprawdzenia

More
<

[GeoOjczysty] BIMBER

A cache by Geocaching Warszawa & NCK Send Message to Owner Message this owner
Hidden : 07/12/2019
Difficulty:
2 out of 5
Terrain:
1 out of 5

Size: Size: micro (micro)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


Seria „GeoOjczysty” powstała w ramach kampanii „Ojczysty – dodaj do ulubionych”, która od 2012 roku przybliża rozmaite, zapomniane, kłopotliwe albo nieoczywiste zagadnienia języka polskiego i zachęca do dbania o kulturę wypowiedzi, poprawność językową oraz propaguje wiedzę zarówno o dawnej, jak i o współczesnej  polszczyźnie, a przeznaczona jest dla jej użytkowników – czyli dla nas wszystkich!

Narodowe Centrum Kultury, współpracując z Geocaching Warszawa, przygotowało serię „GeoOjczysty” o historii wybranych słów związanych z Warszawą. Czytając opisy keszy z serii, będziecie mogli poznać ciekawostki o miejscach i ich nazwach, a także o innych „warszawskich słowach”. Czasami będziecie zaskoczeni.

STATEK DO MŁOCINSZKUTAMIASTO OGRÓDLIPAZACHACHMĘCIĆPLAC WILSONACIUCHCIADWORZECBELFERBIMBERSYRENKAOMNIBUSPONIATOSZCZAKWARSZAWATRAJLUŚ

BIMBER – czym się różni od wódki i spirytusu?

Praskie Centrum Koneser zostało utworzone stosunkowo niedawno. Do 2007 roku działała tutaj Warszawska Wytwórnia Wódek „Koneser”, założona pod koniec XIX w. Najstarsze budynki fabryki pochodzą z lat 1895-1897. Fabryka należała do grupy najbardziej technologicznie zaawansowanych zakładów produkcyjnych w Warszawie oraz największych producentów wódek w całym imperium rosyjskim (trzeba pamiętać, że do końca I wojny światowej Królestwo Polskie było częścią Rosji). Warszawska fabryka wytwarzała rocznie 150 mln litrów alkoholu (w tym do dziś znaną żubrówkę, żytniówkę, luksusową). W 1915 r. wojska carskie, wycofując się z Warszawy, zniszczyły zapasy wytwórni (10 mln litrów wódki!), a podczas II wojny Niemcy wysadzili część fabryki. Mimo tych zniszczeń zakład przetrwał i aż do 2007 r. produkcja była kontynuowana. Kiedy przedsiębiorstwo ogłosiło upadłość, szybko znaleziono alternatywę dla wykorzystania budynków zakładu: stworzono tutaj Centrum Praskie Koneser, które oferuje odwiedzającym wiele wydarzeń artystyczno-kulturalnych, a dawną wytwórnię upamiętniono, zakładając Muzeum Polskiej Wódki.

BIMBER jako produkt – rodzaj wysokoprocentowego alkoholu – jest w zasadzie tym samym co wódka, jednak BIMBER jako określenie wyrobu otrzymywanego nielegalnie staje się przeciwieństwem legalnej, koncesjonowanej wódki i monopolowego spirytusu.

W czasach staropolskich (od 1496 r.) obowiązywała propinacja, czyli ‘wyłączne prawo posiadacza dóbr ziemskich (ziemianina, szlachcica) do produkcji i sprzedaży trunków w obrębie tych dóbr’, choć jej rozpowszechnienie przypada na wiek XVII i XVIII. W czasach Rzeczypospolitej szlacheckiej prawo do wytwarzania i sprzedaży napojów alkoholowych miał każdy właściciel ziemski będący obywatelem polskim. Taki stan był zarazem wolnością produkcji w perspektywie ogólnokrajowej, a monopolem – w perspektywie lokalnej. Chłopi byli zobligowani do zakupywania alkoholu w karczmie, z której zyski czerpał szlachcic, mający wyłączne prawo do produkcji spirytusu. Produkowanie alkoholu na własny użytek nie było aprobowane – szlachcic był zatem lokalnym monopolistą spirytusowym.  W konsekwencji kolejnych rozbiorów na ziemiach polskich zaczyna obowiązywać prawo zaborców: na terenie zaboru rosyjskiego – tak jak i w całej Rosji – obowiązuje monopol spirytusowy, w Galicji i na terenie zaboru pruskiego produkcja alkoholu jest koncesjonowana i obłożona wysokimi podatkami. Zaczyna zatem rozkwitać bimbrownictwo. Nielegalna domowa produkcja BIMBRU prosperuje tak znakomicie, że w latach 1921-1924 zostaje zawieszony – wprowadzony wraz z odzyskaniem niepodległości – monopol spirytusowy, bo legalnie pracujące gorzelnie nie znajdują zbytu na alkohol, który jest wielokrotnie droższy od nielegalnego, powszechnie dostępnego BIMBRU. W tym czasie również samo słowo BIMBER – do tej pory należące wyłącznie do gwary warszawskiej – zaczyna przenikać do polszczyzny ogólnej. Dopiero reformy Władysława Grabskiego sprawiają, że na mocy ustawy z dnia 31 lipca 1924 r. zostaje powołany Państwowy Monopol Spirytusowy, który przejmuje zakłady rektyfikujące spirytus i wytwarzające wódkę czystą. Po II wojnie światowej kilkakrotnie zmienia się jego nazwa i forma prawna, w końcu – od 1972 r. – funkcjonuje jako Państwowe Przedsiębiorstwo Przemysłu Spirytusowego „Polmos”. Bimbrownictwo jednak trzyma się nadal.

Slangowe warszawskie określenie samogonu notowane jest od połowy XX w. Słowo BIMBER pochodzi z gwary złodziejskiej i najpierw było określeniem trefnego towaru: przedmiotu, często zegarka, za którego kradzież złodziej mógł trafić do więzienia (gdyby został przyłapany z owym przedmiotem). Później znaczenie zostało przeniesione na „księżycówkę” jako towar w obrocie zakazany.  


Skrzynka:

Ostrożnie, nie siłuj się z konstrukcją! Otwórz obie zatyczki. Ciągnąc za boczną, wyjmij skrzynkę od góry. Na koniec odłóż wszystko tak jak zastałeś.

GeoOjczysty.pl

Additional Hints (Decrypt)

[PL] Bgjóem bovr mnglpmxv. Pvntanp mn obpman, jlwzvw fxemlaxr bq tóel. / [ENG] Bcra obgu cyhtf. Chyy gur cyht sebz gur fvqr naq erzbir gur obk sebz gur gbc.

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)



Return to the Top of the Page

Reviewer notes

Use this space to describe your geocache location, container, and how it's hidden to your reviewer. If you've made changes, tell the reviewer what changes you made. The more they know, the easier it is for them to publish your geocache. This note will not be visible to the public when your geocache is published.