Pierwsze pilskie lotnisko i baza sterowców
Niespełna 10 lat po pionierskim locie samolotu braci Wright, na wschodnich przedmieściach Piły przy ówczesnej Selgenauer Chaussee (obecnie ul. Juliusza Kossaka) powstało trawiaste lotnisko, które oprócz pola wzlotów posiadało jeden hangar o wymiarach 30 m x 21 m (mniej więcej w miejscu Pływalni Wodnik). Oficjalnie ta cywilna stacja lotnicza oddana została do użytku w dniu 20 października 1913 roku. Najprawdopodobniej wraz z chwilą rozpoczęcia I wojny światowej lotnisko przeszło pod administracje wojskową i już sierpniu 1915 roku rozpoczęła tam działalność jednostka lotnicza Flieger-Ersatz-Abteilung Nr. 2 (FEA 2) zajmującą się szkoleniem pilotów i obserwatorów na potrzeby niemieckiej armii.
W początkowym okresie funkcjonowania jednostki (1915-1916 r.) na tym pilskim lotnisku powstało kilkadziesiąt kolejnych obiektów związanych z infrastrukturą bazy. Wśród nich znajdowało się m.in. pięć dużych hal lotniczych, standardowy hangar remontowy (50 m x 30 m) oraz hangar dla ciężkich bombowców (76 m x 36 m). Były to m.in. tereny dzisiejszej fabryki żarówek Signify. Ponadto przy Krojanker Straße (obecnie Al. Powstańców Wielkopolskich) wzniesiono koszary, w których mieszkali żołnierze obsługujący lotnisko, a także członkowie personelu stacjonujących na nim jednostek. Warto wspomnieć, że przez kilka miesięcy w drugiej połowie 1917 roku przebywał w FEA 2 celem odpoczynku i rehabilitacji Ltn. Karl Odebrett niemiecki as lotniczy, który do końca wojny uzyskał 16 potwierdzonych zwycięstw powietrznych, (co warte podkreślenia z urodzenia pilanin). Ta część lotniska została zamknięta w 1920 roku i przeznaczona do zabudowy magazynowej i mieszkalnej po tym jak jednostka została zamknięta.
Czerwone okręgi na zdjęciu przedstawiają skrzyżowanie dzisiejszych ulic Kossaka i Lelewela z przejazdem kolejowym, oraz miejsce pierwszego hangaru samolotów w miejscu basenu Wodnik.
Druga część lotniska, która znajdowała się pomiędzy Krojanker Straße (Al. Powstańców Wielkopolskich) a Gönner Weg (obecnie ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich) zachowała przynajmniej do II wojny światowej swój lotniczy charakter i funkcjonowała początkowo, jako lądowisko zapasowe dla samolotów komunikacyjnych następnie zaś, jako lotnisko prywatne (o wymiarach 600 m x 400 m), które było wykorzystywane przez ówczesny aeroklub pilski - Luftsportverein Schneidemühl. Obecnie obszar ten zajmują m.in. obiekty wojskowe (magazyny) oraz restauracja „Tarcza”. Jedyną zaś pozostałością po infrastrukturze lotniczej tej części byłej bazy FEA 2 jest dawny budynek koszarowy wzniesiony, przy Krojanker Straße (Al. Powstańców Wielkopolskich). Dzisiaj mieści się tam siedziba Sądu Rejonowego.
W miejscu gdzie obecnie przebiega ulica Fritsa Philipsa (między al. Powstańców Wielkopolskich a ul. Śniadeckich) znajdowała się od 1914 roku pilska baza sterowców. Obiekty wchodzące w jej skład powstały na zamówienie niemieckiej armii. Najważniejszą konstrukcją portu była standardowa hala mierząca 184 metrów długości, 35 metrów szerokości i 28 metrów wysokości. Obiekt ten został ukończony najprawdopodobniej na początku 1915 roku. W skład infrastruktury bazy wchodziły ponadto koszary dla żołnierzy obsługi, fabryka wodoru, podziemne magazyny (m.in. skład bomb), wieża oświetleniowa, kotwicowisko oraz bocznica kolejowa. Wszystkie te obiekty znajdowały się przy Krojanker Straße (Al. Powstańców Wielkopolskich).
Zdjęcie lotnicze hali sterowców.
--- więcej w Czytelni strony Dawna Piła i w książce ks. Roberta Kulczyńskiego „Lotnicza historia ziemi pilskiej”.
O KESZU:
Jedyną pozostałością po bazie sterowców są tory kolejowe, które kiedyś prowadziły do fabryki wodoru. Wzdłuż tych torów, na wysokości magazynów sklepu Małachowski znajduje się dawny peron rozładunkowy. Tam też ukrył się kesz. Szukajcie a znajdziecie ;-)
W keszu zostawiam na początek logbook, długopis, ołówek, certyfikaty dla pierwszych trzech znalazców i kilka fantów.