Agmatyty, migmatyty i granity
Agmatites, migmatites and granites
W dawnym kamieniołomie w Nadziejowie wydobywano niegdyś granit. Jednak nie tylko granity można tutaj spotkać. Kamieniołom w Nadziejowie daje też nadzieję na zobaczenie skał otaczających granit i kontaków między nimi. Dlaczego to takie istotne?
Granity to skały magmowe, czyli powstające z magmy po jej zastygnięciu. Magma podobnie jak lawa jest roztopioną skałą. Magma jednak, w przeciwieństwie do lawy, która wylewa się na powierzchnię ziemi, krąży głęboko w skałach. W zasadzie magma i lawa są tym samym, różnie je jednak miejsca występowania (na powierzchni i pod powierzchnią).
Skupmy się jednak na magmie. Może ona tworzyć większe zbiorniki lub występować w postaci żył przecinających skały. Wszelkie formy występowania magmy w skałach nazywamy intruzjami (od łac. intrusus „wepchnięty”). Natomiast skałę otaczającą intruzję nazywa się skałą otoczenia, skałą osłony lub skałą gospodarzem.
W kamieniołomie w Nadziejowie mamy zatem następującą sytuację: występują tu granity, które przed około 300 milionami lat powstały z płynnej magmy oraz migmatyty (fig.1), które pełniły w tym przypadku rolę skały gospodarza (czyli to wśród nich przemieszczała się, a następnie zastygła magma).
Fig. 1. Granit (szary, lewa strona zdjęcia) oraz migmatyt (złożona skała składająca się z jasnych i ciemnych „pasm”, prawa strona zdjęcia) (fot. M. Szadkowski).
.
W miejscu, gdzie widoczny jest kontakt pomiędzy granitem a migmatytem powstała jeszcze jeden ciekawy twór. To agmatyt, czyli tak zwana brekcja magmowa (fig. 2). Powstaje w brzeżnej części gorącego ciała magmowego, gdzie otaczająca je skała jest miejscami stopiona i porozrywana przez wdzierającą się w nią magmę.
Fig. 2. Agmatyt na kontakcie granitów i migmatytów widoczny w ścianie kamieniołomu (fot. M. Szadkowski).
Aby zalogować EC musisz odwiedzić miejsce i przesłać odpowiedzi na pytania:
1. Znajdź miejsce widoczne na fig. 3 (waypoint granity) i określ czy na w miejscu, gdzie fragment zdjęcia jest zasłonięty występuje:
a. jedna odmiana granitu
b. dwie odmiany granitu: jasna i ciemna
c. granit oraz migmatyt
d. granit oraz agmatyt
2. Zastanów się czy widzisz jakieś dowody na to, że przynajmniej jedna ze skał widocznych w skałce (fig 3) musiała znajdować się w formie płynnej (jako magma), Jeśli tak, to jakie?
3. Które ze skał występujących w kamieniołomie są starsze: migmatyty czy granity?
UWAGA! Do zalogowania tej skrytki EarthCache wymagane jest wysłanie odpowiedzi do zadań przez profil PIG_PIB. Logować można po wysłaniu rozwiązań, nie czekając na wiadomość z naszej strony. Logi bez wysłanych odpowiedzi będą kasowane w ciągu 14 dni.
Granite was once mined in the former quarry in Nadziejów. However, not only granites can be found here. The quarry in Nadziejów also gives hope to see the rocks surrounding the granite and the contacts between them. Why is it so important?
Granites are igneous rocks, i.e. formed from magma after it has solidified. Magma, like lava, is molten rock. In principle, magma and lava are the same, but they have different locations (surface - lava and subsurface - magma).
But let's focus on magma. It can form larger reservoirs or occur in the form of veins cutting through the rocks. All forms of magma in rocks are called intrusions. The rock surrounding the intrusion is called the host rock.
Thus, in the quarry in Nadziejów we have the following situation: there are granites, which were formed from liquid magma about 300 million years ago, and migmatites (fig. 1), which in this case played the role of the host rock (i.e. granite magma moved and then solidified among them).
In the contact between granite and migmatite another interesting rock was created - agmatite, so-called igneous breccia (fig. 2), formed in the marginal part of a hot magma body, where the surrounding rock is melted in places and torn apart by encroaching magma.
To log the EC you need to visit the place and send answers to the questions:
1. Find the place visible in fig. 3 (waypoint granite) and decide if the obscured fragment of the photo contains:
a. one variety of granite
b. two varieties of granite: light and dark
c. granite and migmatite
d. granite and agmatite
2. Consider whether you see any evidence that at least one of the rocks visible in the fig. 3 must have been in a liquid form (as magma). If so, what kind?
3. Which of the rocks in the quarry are older: migmatites or granites?
WARNING! To log this EC you have to send the answers to PIG_PIB profile. You can log after sending the answers, without waiting for our reply. Logs without answers will be deleted within 14 days!
