Skip to content

Groot Lankum Traditional Cache

This cache has been archived.

Geocaching HQ Admin: We are archiving this geocache at the request of the property owner.

More
Hidden : 5/17/2024
Difficulty:
2.5 out of 5
Terrain:
1 out of 5

Size: Size:   other (other)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


U bevindt zich nu in het 'wandelpark' aan de achterzijde van Groot Lankum, het voormalige krankzinnigengesticht van Franeker. Neem na het vinden van de cache rustig de tijd om een rondje om dit indrukwekkende gebouw te wandelen, zodat u ook de voorkant kunt bezichtigen. 

Binnengesticht (Oude Universiteit binnenstad Franeker)

Het krankzinnigengesticht is op 25 juli 1848 opgericht door het provinciebestuur van Friesland. Zij besloten om krankzinnigen op te vangen in de gebouwen van de voormalige Universiteit van Franeker. De universiteit was enkele jaren hiervoor, in 1843, opgeheven nadat het een laatste functie had als Rijksatheneum. Daarvoor was de Universiteit van Franeker er gevestigd. Op 31 maar 1851 kwamen de eerste 27 bewoners naar het gesticht in Franeker. Zij kwamen uit het Sint Elisabeth Gesticht in Deventer, omdat Friese krankzinnigen toentertijd voornamelijk daar naartoe moesten om opgenomen te worden. De eerste geneesheer-directeur was Lammerts van Bueren. Van Bueren was later ook betrokken bij het plan en de aankoop van de buitenplaats Groot Lankum. In de jaren na 1841, het jaar waarin de eerste Krankzinnigenwet van kracht ging, zijn veel gestichten voor krankzinnigen in het leven geroepen. Ook het besluit om krankzinnigen op te nemen in Franeker zou te maken kunnen hebben met het feit dat de wet op een bepaalde manier werd geïnterpreteerd, zoals het geval was bij de oprichting van de drie Provinciale Ziekenhuizen in Noord-Holland. Dit is echter niet bekend.

Uitbreiding met buitengesticht (Groot Lankum)

Groot Lankum was de benaming voor de buitenplaats van het krankzinnigengesticht te Franeker. De naam van het gesticht werd door deze nieuwe aankoop omgezet in Psychiatrische Inrichting. Op dit buitenterrein konden de patiënten makkelijk op het land werken en daarom kocht het Geneeskundig Gesticht in 1901 de buitenplaats Groot Lankum. Het duurde nog een lange tijd voordat het hoofdgebouw werd gebouwd. Pas in 1928 werden de werkzaamheden gestart en op 17 oktober 1928 werd de eerste steen gelegd door de commissaris van de koningin, mr P.A.V. baron van Harinxma thoe Slooten. De inrichting kon twee jaar later, op 21 oktober 1930, de deuren officieel openen, ditmaal weer door dezelfde commissaris van de koningin. Het Psychiatrisch Ziekenhuis Groot Lankum had in eerste instantie plek voor zo’n 230 patiënten. In de loop der jaren werden dit er meer. Op 5 juni 1974 neemt de Psychiatrische Inrichting het dorp van allerlei nieuwe gebouwen, Lankwert genaamd, in gebruik. In die tijd was er een grote verandering in de manier waarop de psychiatrische patiënten woonden en behandelingen kregen. Niet iedere patiënt werd direct gedwongen opgenomen in de inrichting, maar sommigen kregen een poliklinische behandeling, dus zonder (gedwongen) opname. Die veranderingen in psychiatrie in de jaren ’60 t/m ’90 waren de basis van de huidige psychiatrie.

Veranderingen

In maart 2006 is het hoofdgebouw Groot Lankum gesloten. Anderhalf jaar later, in oktober 2007, zijn de laatste patiënten uit de psychiatrische instelling in de binnenstad van Franeker verhuisd. Hierna is de instelling in de binnenstad verkocht en is het hedendaags een verzorgingshuis. Ook het hoofdgebouw Groot Lankum is verkocht en is compleet verbouwd. Ook het hoofdgebouw Groot Lankum is hedendaags een verzorgingshuis. Het gelijknamige landgoed Groot Lankum met het dorp ‘Lankwert’ is nog steeds in gebruik. Aan de zuidzijde van het terrein zijn het portiershokje en de op stenen geplaatste naam ‘Groot Lankum’ nog aanwezig en zichtbaar vanaf de Harlingerweg. Het terrein is zoals hierboven aangeven deels verkocht en het hoofdgebouw heeft nu een andere naam: Kening State, dat in dezelfde stijl en op dezelfde plek in letters is aangebracht op de voorkant van het gebouw. Het gebouw Groot Lankum en het wandelpark zijn erkend als Rijksmonument. 
 

Additional Hints (Decrypt)

Wr zbrg fgrratbrq mbrxra.

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)