Pałac Schöna, obecna siedziba sosnowieckiego muzeum, został wybudowany w stylu neobarokowym w ostatnich latach XIX wieku. Budynek zaprojektował wrocławski architekt Karl Grosser. Jego pierwotnymi właścicielem byli Schoenowie - niemieccy przemysłowcy branży włókienniczej. Bracia Ernst i Franz przybyli do ówczesnych Sosnowic z Werdau w Saksonii w drugiej połowie XIX wieku. W niewielkiej wówczas miejscowości, leżącej na zachodniej rubieży Imperium Rosyjskiego, wybudowali dwie fabryki włókiennicze: przędzalnię wełny czesankowej na Środulce – przy obecnej ulicy Chemicznej oraz przędzalnię wełny wigoniowej przy obecnej ulicy 1 Maja. W bezpośrednim sąsiedztwie swoich fabryk bracia wybudowali osiedla dla pracowników oraz swoje okazałe rezydencje.
Pałacu na Środulce należał do Ernsta Schoena. Budynek usytuowano przy trasie kolei warszawsko-wiedeńskiej i otoczono parkiem o charakterze kaligraficznym. Jego zachodnią część zaprojektowano w stylu neoromantycznym ze sztucznymi grotami i ruinami. Centralnym punktem parku był rozległy staw otoczony kamienną balustradą.
Na przestrzeni lat Pałac był wielokrotnie przebudowywany, stąd nie zachował się jego pierwotny układ wnętrz, natomiast nie uległa zmianie zasadnicza bryła gmachu z charakterystycznymi, narożnymi basztami. Pałac wraz z parkiem otoczony był wysokim murem z trzema bramami wjazdowymi, który wyburzono w końcu lat 50. XX wieku. W 1980 roku cały kompleks pałacowo-parkowy wpisano do rejestru zabytków ówczesnego województwa katowickiego. Wtedy też rozpoczęto jego adaptację na cele muzealne. Pięć lat później zainaugurowało w nim swoją działalność sosnowieckie muzeum, początkowo jako oddział Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, a od 1995 jako samorządowa instytucja kultury gminy Sosnowiec.
Misją muzeum jest zachowanie dla przyszłych pokoleń dziedzictwa kulturowego Sosnowca, zakorzenionego w tradycji Zagłębia Dąbrowskiego. Dzięki wieloletnie pracy instytucji: wystawienniczej, naukowej, wydawniczej oraz przede wszystkim gromadzeniu i ochronie pamiątek przeszłości, udało się ocalić i upowszechnić świadectwa kultury materialnej miasta i regionu, z myślą o przeszłości. Od wielu lat Muzeum stanowi ważne miejsce w krajobrazie miasta, należy także do prestiżowych instytucji kultury w województwie śląskim.
MATERIAŁ ŹRÓDŁOWY:
- https://www.muzeum.org.pl
- https://wikizaglebie.pl
OPIS RYCIN:
Ryc. 1. Pałac Schoena, około 1900 roku (materiał: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu).
Ryc. 2. Park Schoena, początek XX wieku (materiał: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu).
Ryc. 3. Pałac Schoena dziś (fot. Michał Żaba).
Ryc. 4-6. Wystawy – przykłady (materiał: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu).
