Kryspinów – wspaniała wieś przy zachodniej granicy Krakowa w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki.
Do 1897 roku nosiła nazwę Śmierdząca. Ta nazwa wsi związana była z jej położeniem przy bagnistych rozlewiskach Wisły, gdzie gnijąca na moczarach roślinność wydzielała unoszący się z wiatrem nieprzyjemny zapach. Odkrycia wykopaliskowe, prowadzone na terenie wsi w latach siedemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w., u zbiegu dolin Wisły i Sanki, odsłoniły osady i cmentarzyska z okresu przedrzymskiego – największego z odkrytych w zachodniej części Małopolski. Miejscowość była własnością klasztoru w Tyńcu aż do konfiskaty dóbr przez rząd austriacki w 1786 r., który krótko po przejęciu wsi odsprzedał Śmierdzącą rodzinie Żeleńskich. Pod koniec XIX w. właścicielem Śmierdzącej był Jan Skirliński (1822–1910), który w 1897 r. zmienił nazwę wsi Śmierdząca na Kryspinów (na cześć swojego dobroczyńcy Kryspina Żeleńskiego, który finansował jego edukację za granicą, w Pradze i Paryżu, a po studiach uczynił zarządcą dóbr Żeleńskich).
Obecnie wieś jest popularnym miejscem wypoczynku mieszkańców Krakowa i okolicy. Znajdują się tu powstałe na miejscu wyrobisk piaskowni, Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński, popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim lub po prostu Kryspinowem, mimo że w rzeczywistości znajdują się w sąsiednim Budzyniu i Cholerzynie.
Pałac w Kryspinowie
Pałac znajduje się w południowej części Kryspinowa. Pierwszy pałac klasycystyczny (dziś w stylu manierystycznym) z charakterystycznym ryzalitem salonu wielobocznego został wybudowany prawdopodobnie pod koniec XVIII w. przez hrabiego Kryspina Żeleńskiego (1775–1853), posła do zgromadzenia reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa, który zakupił wieś Śmierdząca od rządu austriackiego. Po śmierci Kryspina pałac i cały majątek odziedziczył jego syn Wit Żeleński (1802–1873), członek Galicyjskiego Sejmu Stanowego, skarbnik Królestwa Galicji i Lodomerii. Pod koniec XIX w. pałac został przebudowany wg projektu znanego architekta Zygmunta Hendla na polecenie nowego właściciela Jana Skirlińskiego (1822–1910), który otrzymał majątek (Liszki i Śmierdzącą) w wyniku zapisu testamentowego sporządzonego przez Wita Żeleńskiego. Pałac wówczas uzyskał manierystyczny wygląd, zachowany do dziś. Po śmierci Skirlińskiego pałac został sprzedany rodzinie Suskich z Krakowa, potem przeszedł w ręce ich spadkobierców: Jaworskich, Madejsckich, Czechowiczów. Po roku 1945 w pałacu istniał Państwowy Dom Dziecka. Później pałac należał do różnych instytucji. Obecnie pałac powrócił do spadkobierców Suskich.
KS Lotnik
W roku 1949 z inicjatywy p. Józefa Kowalika powstała pierwsza drużyna piłkarska w miejscowości o nazwie "Kryspinów". Jednak jak wspominał p. Kowalik w piłkę kopano w Kryspinowie już od czasów okupacji. Oficjalnie jednak to właśnie rok 1949 przyjmuje się za datę powstania klubu z Kryspinowa, który w 1959 r. przyjął nazwę "Lotnik".
W początkowym okresie istnienia boisko sportowe do piłki nożnej znajdowało się "na skale" w sąsiedztwie kamieniołomu. Ze względu na pochyłość terenu i związane z tym trudności w należytym zagospodarowaniu terenu w 1959 r. postanowiono przenieść plac gry na pastwisko obok Państwowego Ośrodka Maszynowego, gdzie znajduje się do dnia dzisiejszego.
Dziś klub ma za sobą 75-letnią historię wzlotów i upadków, wychowuje kolejne pokolenia piłkarzy, organizuje turnieje i rozwija polską piłkę nożną.
Szkoła Podstawowa w Kryspinowie im. Kard. Stefana Wyszyńskiego
Szkoła w Kryspinowie powstała w roku 1920 jako Szkoła Powszechna. Szkoła kryspinowska zawdzięcza swoje powstanie ówczesnemu właścicielowi okolicznych ziem- Wiktorowi Suskiemu, który zabiegał o jej powstanie, tworząc Komitet Budowlany i składając na ten cel największe fundusze. Aż do swojej śmierci w 1923 r. utrzymywał szkołę w Kryspinowie i dbał o nią. Pierwszym kierownikiem nowopowstałej placówki był Franciszek Marszałek. Pracował w szkole ze swoją żoną Kazimierą ucząc ponad 100 miejscowych dzieci. W swojej historii szkoła mieściła się w kilku budynkach. 26 sierpnia 2001 roku odbyła się uroczystość przekazania nowej szkoły do użytkowania.
W dniu 24 października 2009 roku szkoła została nazwana imieniem księdza Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Jaskinia Kryspinowska
Na terenie wsi, na wysokości 220 m n.p.m. znajduje się Jaskinia Kryspinowska. Długość miejscami ciasnych korytarzy (z fragmentami zalanymi wodą) wynosi 255 m. Jest to jedna z niewielu jaskiń leżących na poziomie wód krasowych w okolicach Krakowa. W najniższych partiach jaskini występują jeziorka o głębokości dochodzącej do 2 m. Jaskinia została odkryta prawdopodobnie w wyniku eksploatacji wapienia w miejscowym kamieniołomie. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1920 r.
[PL] O keszu
Aby odnaleźć skrytkę, należy odwiedzić wszystkie zaznaczone waypoint-y, odpowiedzieć na poniższe pytania, a odpowiedzi podstawić do wzoru:
Etap 1 (pałac): A = Liczba liter w drugim wierszu napisu na drzwiach wewnątrz budki-przechodni (po lewej od stacji paliw)
Etap 2 (plac zabaw): B = Liczba paneli słonecznych w ławce na placu zabaw (duże kwadraty)
Etap 3 (KS Lotnik): C = Liczba liter w napisie pod strychem po północno-zachodniej stronie budynku klubowego (strona, na której nie ma herbów)
Etap 4 (krzyż): D = Liczba liter w nazwie gminy na tablicy pamiątkowej
Etap 5 (szkoła): E = Liczba dużych białych wazonów wzdłuż przejścia od bramy do budynku szkoły +1
Etap 6 (jaskinia): F = Ostatnia liczba w roku w napisie na zielonym pod schematem jaskini na tablice przy wejściu
FINAŁ: N 50° 02.(B+C-D)(A+F)(E+F) E 019° 48.(A+B-D)(D-A)(D+A-B)
[EN] About the cache
To find the cache, visit all the marked waypoints, answer the following questions, and substitute the answers into the formula:
Stage 1 (palace): A = Number of letters in the second line of the inscription on the door inside the small old entrance building (left of the petrol station)
Stage 2 (playground): B = Number of solar panels in the bench (large squares)
Stage 3 (KS Lotnik): C = Number of letters in the inscription under the roof on the north-west side of the clubhouse (the side where there are no crests)
Stage 4 (Cross): D = Number of letters in the name of the borough on the memorial plaque (i.e. after the word 'gmina')
Stage 5 (school): E = Number of large white vases along the walkway from the gate to the school building
Stage 6 (cave): F = Last number in the year in the writing on the green under the cave scheme on the plaque at the entrance
P.S. Bardzo polecamy inne nasze keszy w okolice:
- seria Lord of the Rings,
- Liszki #1. Rynek
- Liszki #2. Tutaj była ciuchcia (o)koło Mrowki.