OPIS MIEJSCA
Collegium Maximum w Toruniu to reprezentacyjny budynek z początku XX wieku, usytuowany przy Placu Rapackiego, tuż przy zachodniej granicy Starego Miasta. Wzniesiony w latach 1905–1906 jako siedziba Banku Rzeszy, przez niemal sto lat pełnił funkcje bankowe, a od 2003 roku należy do Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Gmach zaprojektowano w stylu neorenesansu północnego z elementami manieryzmu niderlandzkiego, z monumentalną fasadą wykonaną z kamiennych ciosów, bogatymi zdobieniami architektonicznymi oraz charakterystyczną rzeźbą bogini Fortuny wieńczącą szczyt. Budynek zlokalizowano na terenie dawnej fosy miejskiej, co dodaje mu zarówno historycznego, jak i urbanistycznego znaczenia w kontekście przekształceń przestrzeni Torunia.
CZYM JEST TUF?
Tuf to zwięzła, porowata skała osadowa powstała w wyniku nagromadzenia i zacementowania materiału piroklastycznego wyrzuconego podczas erupcji wulkanicznej. Składa się głównie z drobnych fragmentów popiołu wulkanicznego, a niekiedy także z większych okruchów skalnych, pumeksu i kryształów. W zależności od składu chemicznego lawy, z której pochodzi, tuf może być kwaśny (np. ryolitowy) lub zasadowy (np. bazaltowy), a jego kolor i tekstura są silnie zróżnicowane. W warunkach odpowiedniego ciśnienia i temperatury może ulec zwięzłemu scementowaniu, tworząc trwały materiał skalny, który był wykorzystywany już w starożytności jako materiał budowlany.
TUF REŃSKI
Tuf reński to charakterystyczna odmiana tufu wulkanicznego pochodząca z rejonu górnego Renu, głównie z Eifel w zachodnich Niemczech, gdzie występowały intensywne erupcje wulkaniczne w plejstocenie. Powstał z drobnoziarnistego popiołu wulkanicznego wyrzuconego podczas eksplozji wulkanów, który następnie osiadł, uległ diagenezie i scementowaniu. Tuf ten jest zazwyczaj jasnożółty, szarawy lub lekko brunatny, dość lekki i porowaty, a jednocześnie wystarczająco wytrzymały, co czyniło go bardzo cenionym materiałem budowlanym już w czasach rzymskich. Dzięki łatwości obróbki był wykorzystywany do wykonywania detali architektonicznych, rzeźb i elementów ozdobnych – także w budowlach sakralnych i reprezentacyjnych. Do dziś można go spotkać w wielu zabytkach w Niemczech, a także w Polsce, gdzie był importowany i stosowany m.in. w elementach dekoracyjnych budynków w Toruniu.
JAK POWSTAJE TUF?
Tuf powstaje w wyniku erupcji wulkanicznej, podczas której do atmosfery wyrzucane są ogromne ilości materiału piroklastycznego – głównie popiołu wulkanicznego, pumeksu, drobnych okruchów skalnych i kryształów. Po opadnięciu na powierzchnię ziemi ten luźny materiał zaczyna się stopniowo przekształcać – osiada, ulega zagęszczeniu i cementowaniu, tworząc zwięzłą skałę osadową. Proces ten nazywa się diagenezą. W zależności od składu chemicznego wyrzuconej lawy tuf może mieć różne kolory i właściwości – od lekkich, porowatych tufów ryolitowych po cięższe, ciemniejsze tufy bazaltowe. Cały proces zachodzi stosunkowo szybko w skali geologicznej, zwłaszcza jeśli sprzyjają temu warunki klimatyczne i obecność wody, która przyspiesza cementowanie cząsteczek.
źródło: https://pl.geologyscience.com/ska%C5%82y/tuf/
KRYSZTAŁY TKWIĄCE W TUFIE
Amfibole i pirokseny to dwie ważne grupy minerałów krzemianowych, powszechnie występujące w skałach magmowych i metamorficznych. Choć mają zbliżony skład chemiczny (zawierają krzemionkę, glin, żelazo, magnez, wapń, sód) i podobne środowisko powstawania, różnią się strukturą i niektórymi właściwościami.
Amfibole to minerały o strukturze łańcuchowej, w której krzemionka tworzy podwójne łańcuchy tetraedrów. Występują w postaci długich, igiełkowatych kryształów. Często mają barwę ciemnozieloną, brunatną lub czarną. Są typowe dla skał takich jak amfibolity czy dioryty. Przykładami są hornblenda i aktynolit. Amfibole łamią się pod kątem około 56° i 124°, co jest cechą diagnostyczną.
źródło: wikipedia.org
Pirokseny to minerały o strukturze pojedynczych łańcuchów tetraedrów krzemianowych. Zwykle tworzą krótkie, grubokrystaliczne formy, mają barwę ciemnozieloną, brązową lub czarną i występują głównie w skałach magmowych, takich jak bazalty czy gabra. Do najczęstszych piroksenów należą augit i enstatyt. Charakteryzują się łupliwością pod kątem niemal prostym – około 90°.
źródło: pl.geologyscience.com
Zadania:
Aby móc zalogować skrytkę należy odwiedzić miejsce, odpowiedzieć na pytania oraz zrobić zdjęcie. Odpowiedzi do zadań należy wysłać do mnie poprzez wiadomość, a zdjęcie trzba załączyć do loga. Powodzenia!
1. Odnajdź miejsce ze zdjęcia (prawa strona bramy) i powiedz co kryje się pod ikonkami EarthCache?
2. Jaka w dotyku jest ta skała? Co Ci ona najbardziej przypomina, napewno masz to w domu.
3. Przejedź mocniej palcem po skale, zobacz czy brudzi palce? Skała jest bardzo zwarta, czy się lekko sypie?
4. Co nazywamy diagenezą?
5. Zrób zdjęcie siebie, swojego drewniaka lub pieczątki na tle budynku Collegium Maximum, tak aby nie spoilerować odpowiedzi.