Huba nie jest de facto konkretnym gatunkiem, ale nazwą potoczną obejmującą bardzo wiele rodzajów grzybów – w samej tylko Polsce jest ich ponad 300. Ich znakiem rozpoznawczym jest zwyczaj rośnięcia na drzewie oraz twardsza, zdrewniała struktura owocników. Lekceważone przez grzybiarzy huby mają jednak szereg ciekawych zastosowań – od ludowych czarów po medyczne terapie.
Ogólne właściwości hub
Huby w zależności od gatunku rozwijają się na żywych lub martwych drzewach czerpiąc z ich drewna wszystkie potrzebne składniki odżywcze. Niektóre mają charakter jednoroczny i na zimę zwykle wymierają, inne przeżywają w jednym miejscu wiele lat. Z racji na różnorodność gatunkową przyjmują też wiele różnych form i kolorów mierząc od 5 mm do nawet 60 cm. Jako ciekawostkę warto dodać, że rekordzistą w rodzinie jest odkryty w Chinach okaz huby Phellinus ellipsoideus, który mierzył ponad 10 m i ważył między 400 a 500 kg.
Ogromna większość hub przyrasta do pnia drzewa bokiem, tworząc coś na kształt daszku. Od spodu najczęściej można zobaczyć rurki, rzadziej blaszki, a nawet kolce. Z wierzchu zróżnicowanie jest również spore – huby bywają gładkie, pagórkowate lub bruzdowate, czasem pokryte delikatnymi włoskami.
Pniarek brzozowy – zastosowania
Jedną z najsłynniejszych hub obserwowanych w Polsce jest pniarek brzozowy (Fomitopsis betulina) powszechny na terenie całego kraju, ale rosnący jedynie na brzozach Znalezione we włoskim lodowcu ciało zmumifikowanego człowieka sprzed ok. 5300 lat miało obok siebie dwa fragmenty pniarka brzozowego. Zdaniem naukowców świadczy to długowiecznym zastosowaniu tego gatunku huby w celach leczniczych.
Pniarek brzozowy ma kolor białoszary lub lekko brązowiejący i pokryty jest łuszczącą się skórką. Największe owocniki sięgają 10-30 cm i mają półkolisty kształt. Grzyb rozwija się na końcu lata i jesienią, a zimą zamiera. Obserwowane na pniach brzozy huby jest są już więc często obumarłe – wówczas stają się korkowate.
Gatunek jest niejadalny, ale wykazuje imponujące właściwości fitochemiczne i farmakologiczne. W tradycyjnej medycynie ludowej wykorzystywany był do hamowania krwotoków oraz opatrywania ran. Współczesne badania potwierdzają, że jego miąższ posiada właściwości bakteriobójcze, a dodatkowo jest w stanie zwalczać pokarmowe pasożyty z rodziny nicieni. Ekstrakty z grzybni w szczególności są skuteczne wobec gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), pałeczek z rodzaju Brucella oraz pałeczki okrężnicy (E.coli). Sugeruje się również, że huba brzozowa może być skuteczna w zwalczaniu i prewencji chorób wirusowych, takich jak opryszczka, grypa czy SARS. Bardzo obiecujące są również doniesienia ze świata onkologii – wyizolowana z huby betulina wykazuje działanie przeciwnowotworowe, min. niszcząc błony komórkowe złośliwego raka skóry
Jako ciekawostkę warto dodać, że wysuszone owocniki huby brzozowej były przez wieki wykorzystywane również do ostrzenia noży oraz jako baza do kolekcjonowania insektów. Zdaniem biologów w stanie naturalnym w miąższu grzyba pomieszkuje ponad 170 gatunków owadów oraz ponad 250 gatunków stawonogów.
Zagadka!
N 53° 33.HUBA+475 E 14° 25.HUBA+1