Datum: 21 December 2025
Tijd: 16.00 uur - 17.00 uur
De activiteit
Dit event vindt plaats bij de klokkenstoel van de St Thomaskerk in Katlijk. De bedoeling is dat we gaan helpen de kwade boze geesten uit Fryslân te verdrijven. De bezoekers van het event mogen dus aan de slag; zelf klokkenluiden. Dat moet, zoals blijkt uit de instructies later in deze listing, in tweetallen. De ene persoon luidt de grote klok en de andere persoon luidt de kleine klok en de bedoeling is dan dat het geproduceerde geluid zoveel mogelijk aan de beschrijving in de instructie (zie paragraaf basisbeginselen en techniek van het klokkenluiden) voldoet.
Bedenk wel dat de klokkenstoel niet exclusief voor ons beschikbaar is. Er kunnen ook andere bezoekers langskomen die willen luiden. Hou daar rekening mee.
St. Thomasluiden als traditie
Sint-Thomasluiden, ook wel pluisluiden of duiveljagen genoemd, is een traditie die er in bestaat dat tussen 21 december (de feestdag van de apostel Thomas) en 31 december klokken worden geluid. Door het luiden van de klokken zouden de kwade geesten, die de dagen doen korten, verdreven worden.
Er is nu elk jaar nog Sint-Thomasluiden in Oudehorne en bij de Thomaskerk in Katlijk, waar eenieder op de genoemde dagen een ruk aan de luidklokken mag geven. In deze dorpen wordt het luiden nu gestimuleerd en worden wedstrijden gehouden waarin wordt gekeken welk tweetal het best de vierkante slag, een bepaald ritme van twee klokken, kan luiden.
Twee mannen luiden de beide klokken in een bepaald ritme. Dit tweetal wordt regelmatig afgelost en zo ging in het vroeger dag in dag uit door. In het verleden gebeurde het dan wel dat er dan tussendoor een slokje werd genomen. Gevolg hiervan was dat er wel eens zaken gebeurden die het daglicht niet helemaal konden verdragen.
Sint Thomasluiden werd vroeger Divel-Jeije genoemd, de duivels werden uit de lucht gejaagd.
Basisbeginselen en Techniek van het Klokkenluiden (Bron: Klokkencommissie Oudehorne)
Het klokluiden moet gedaan worden met de zgn. vierkante slag erin. De grote klok (450 kg) wordt in een wedstrijd door bijluider op een basishoogte gebracht. De kleine klok (250 kg) is de stuurklok en wordt door een wedstrijddeelnemer tussen de klanken van de grote klok gestuurd. (Opm.: Vandaag, op dit Event zijn de deelnemers verantwoordelijk voor beide klokken!).
Klinkt het luiden niet als een harmonieus geheel dan ligt dat altijd aan degene die aan de kleine (stuur)klok staat, want die moet hem precies tussen de klappen van de grote klok sturen. Met het bijluiden wordt er rekening gehouden dat als iemand fysiek de kleine klok er niet bij kan krijgen, de grote op iets lagere hoogte doorluidt opdat ook deze klokluider de stuurklok erbij moet krijgen en het toch minimaal een minuut of 5 kan volhouden.
Het belangrijkste van het luiden met de kleine klok is dat je stevig en op de goede afstand van de klokkenstoel staat en dan de klok in beweging brengt. Zorg dat je het touw dat aan de klokarm zit dusdanig laat vieren dat je niet tegen het gewicht van de klok werkt, maar juist het gewicht gebruikt om de klok op hoogte te houden.
Wij noemen dat: op het dode moment (boven in de kap) aantrekken, daarna even ontspannen tot hij weer op het dode punt komt en weer aantrekken enzovoorts.
Loopt de kleine klok er te ver achter dan kun je hem 1 keer iets inhouden en gelijk weer doorgaan in hetzelfde ritme, want anders dendert de grote klok er overheen. Dit voorgaande klinkt wat tegenstrijdig, maar omdat de stuurklok veel kleiner is loopt hij er als het ware iets overheen: hij moet hoger dan de grote klok bewegen.
De vierkante slag die eerder is genoemd en waar het allemaal om draait: als tussen de slagen van de grote klok 2 seconden zit, dan moet na 1 seconde de slag van de kleine vallen.
Het klinkt heel simpel en een goed luider lijkt het ook heel gemakkelijk af te gaan omdat hij de klok het werk laat doen, en fysiek minimale inspanning levert. Onderstaande video geeft een goede indruk van hoe het klokkenluiden eruitziet en hoe het moet klinken.
Video: https://www.facebook.com/share/r/18En1eakBU/