Wielicki tour #26 - Węgrzce Wiekie
Wieliczka – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie wielickim. Leży na południowy wschód od Krakowa, zajmując obszar 100,1 km⊃2;. Jej strukturę administracyjną tworzą: miasto Wieliczka oraz 29 sołectw.
Obszar wiejski gminy (tzn. tereny poza miastem Wieliczka) jest najludniejszym takim obszarem na terenie gminy miejsko-wiejskiej w Polsce.
Sołectwa w kolejności alfabetycznej:
Brzegi, Byszyce, Chorągwica, Czarnochowice, Dobranowice, Golkowice, Gorzków, Grabie, Grabówki, Grajów, Jankówka, Janowice, Kokotów, Koźmice Małe, Koźmice Wielkie, Lednica Górna, Mała Wieś, Mietniów, Pawlikowice, Podstolice, Raciborsko, Rożnowa, Siercza, Strumiany, Sułków, Sygneczów, Śledziejowice, Węgrzce Wielkie, Zabawa i miasto Wieliczka
Węgrzce Wielkie to wieś położona w województwie małopolskim, ok. 6 km od Wieliczki i 16 km od Krakowa, z dogodnym dojazdem pociągiem, autobusem lub samochodem. Miejscowość dynamicznie się rozwija, z ponad 2900 mieszkańcami. Historycznie, przez Węgrzce przebiegał ważny szlak handlowy, a nazwa wsi prawdopodobnie wywodzi się od osad węgierskich. Znajduje się tu szkoła, pawilon wielofunkcyjny, a w nim bibioteka i ośrodek zdrowia. We wsi jest ochotnicza staż pożarna, oddział banku, poczta i klub sportowy LKS Węgrzcanka. Dużym atutem jest przystanek kolejowy.
Przystanek kolejowy foto własne pocztapp
Teren wsi przedziela autostrada A4 i linia kolejowa 91 Kraków-Medyka. Przemieszczanie pomiędzy częścią północną, a południową ułatwiają trzy dostępne przejazdy pod wiaduktami.
Oddział banku i remiza OSP foto własne pocztapp
Ciekawostka historyczna:
Ponad 80 lat temu, 14 lipca 1934 roku, ówczesny Minister Spraw Wewnętrznych RP – Marian Zyndram – Kościałkowski, powołał gminę wiejską Węgrzce Wielkie. Od 1 sierpnia 1934 roku do gminy miały należeć wsie: Brzegi, Grabie, Kokotów, Mała Wieś, Ochmanów, Strumiany, Śledziejowice, Węgrzce Wielkie, Zabawa i Zakrzów. Gmina zajmowała powierzchnię 2 787 ha i zamieszkiwało ją ok. 5 500 mieszkańców (obecnie obszar ten zamieszkuje ponad 12 000 osób). Pierwsze posiedzenie rady gminnej miało miejsce 15 maja 1935 roku w domu gromadzkim w Węgrzcach Wielkich. Radni gminy, na czele z wójtem Franciszkiem Drobniakiem z Małej Wsi, uczcili „jednominutowem milczeniem” pamięć zmarłego przed paroma dniami marszałka Józefa Piłsudskiego. Jednym z ważniejszych zadań gminy była organizacja prac drogowych i dbanie, aby mieszkańcy w ramach szarwarku naprawiali gminne drogi, mosty i rowy. Szarwark był świadczeniem drogowym w naturze i polegał na wykonywaniu robót drogowych (dniówki piesze lub konne) bezpośrednio przez mieszkańców gminy, przy czym można się było wykupić od tych prac. Gmina zajmowała się także opieką społeczną, kwestiami sanitarnymi, utrzymywaniem 6 budynków szkół, prowadzeniem rejestru pozwoleń na budowę itp.
Dla sfinansowania powyższych zadań, gmina ściągała podatki np. od szyldów i wszelakich godeł firmowych (nawet takich jak „sztuczny but powieszony przed magazynem obuwia”), zabaw publicznych, rozrywek i widowisk, koncertów itp. Przykładowo podczas jednego odpustu w Grabiu, pobrano: „5 zł od karuzeli, od przekupniów z ogórkami, cukierkami, ciastkami i wędlinami 50 zł, loterji fantowej 50 zł, od bufetu 5 zł”.
Na posiedzeniach rady gminnej próbowano rozwiązywać także mniejsze lub większe problemy nękające lokalną społeczność. Podczas jednego z posiedzeń rady gminy w sierpniu 1938 roku, poruszono problem zlikwidowania postoju pociągu nr 24 na przystanku kolejowym w Węgrzcach Wielkich. Pociąg ten, jadący z Lwowa do Krakowa, zatrzymywał się co prawda w Podłężu o godzinie 12:35, ale kolejnym jego postojem był dopiero przystanek w Bieżanowie. Stąd też pomiędzy godziną 8:29 (ostatni poranny pociąg) a 15:53 (pierwszy popołudniowy) powstawała bardzo duża luka czasowa. Podczas „ożywionej dyskusji”, radni stanowczo stwierdzili, że „przez zniesienie postoju tego pociągu ludność tutejszej gminy jest pozbawiona przez 8 godzin wszelkiej komunikacji z Krakowem, co jest więcej niż uciążliwe dla miejscowości podmiejskiej”. Stanęło na tym, że Rada Gminna miała się zwrócić się do posła Tadeusza Gduli o interwencję u „kompetentnych czynników” w sprawie przywrócenia postoju pociągu nr 24. Interwencja była prawdopodobnie nieskuteczna – przy kolejnej zmianie rozkładu jazdy, pociąg ten nadal nie zatrzymywał się w Węgrzcach Wielkich.
Ostatnie posiedzenie rady gminnej miało miejsce 29 lipca 1939 roku. Po wybuchu II Wojny Światowej rada już się nie zbierała – Generalny Gubernator Hans Frank rozporządzeniem z 28 października 1939 roku zniósł samorządność gminy i podporządkował ją całkowicie niemieckiemu okupantowi. Odtąd gminą administrował sam wójt gminy, powoływany i nadzorowany przez niemieckiego starostę. Niemiecki starosta miał de facto pełnię władzy nad wójtem i gminą – mógł ” uchylać, zmieniać, zastąpić i zawieszać każde zarządzenie burmistrza (wójta) jak również sam z siebie wydawać własne zarządzenia”. Gmina Węgrzce Wielkie została ostatecznie zlikwidowana przez okupanta niemieckiego w 1941 i wcielona w całości do gminy wiejskiej Wieliczka.
Inna ciekawostka:
Obecne Węgrzce Wielkie, Strumiany i Mała Wieś stanowiły od średniowiecza jedną wieś zwaną Węgrzce. Proces wyodrębniania się z niej 3 osobnych wsi (Węgrzce Dolne – Mała Wieś, Węgrzce Małe – Stroniany/Strumiany, Węgrzce Klasztorne – Węgrzce Wielkie) trwał wiele wieków i zakończył się dopiero pod koniec XIX wieku.
Ciekawostka sportowa:
Jednym z najbadziej znanych mieszkańców Węgrzc Wielich jest Kazimierz Kmiecik. Żywa legenda Wisły Kraków. Najlepszy strzelec w jej historii (153 gole w 304 meczach) Wybitny piłkarz, a także trener piłkaski. Były Reprezentant Polski. Do dziś czynnie dzIała jako asystent tenera w Wiśle Kraków. Wychowanek LKS Węgrzcanka, gdzie obecne stadion nazwany jest jego imieniem.
Kesze w Węgrzcach Wielkich to trzy tradycyjki. Kapiczka przy Polnej GCAWJGR oraz Przy Leśnej GCAWMQC i Ścieżka edykacyjna w Węgrzcach Wielkich GCAWEEH
*************************************
Wielicki tour to seria mulciaków stworzona z myślą o krakowskiej sołeczności keszerskiej lubiącej kalendarzowe czelendże. W planie jest okeszowanie całej gminy. Dla zdobywców wszystkich skrytek przygotuję specjalne certyfikaty. Skrytki pojawiać się będą stopniowo przez okres kilku miesięcy.
*************************************
Multi Cache:
Ważna infomacja. Na wszystkich etapach (w ich bezpośrednim pobliżu) dostępny jest darmowy parking!
Etap I (Startowy) Peron przystanku kolejowego. Odszukaj tablicę informującą o zakazie poruszania się na .... Ilość piktogamów to A. Oczywiście będąc na tym obszarze stosuj się do tych zakazów!
(to etep dedykowany keszerom jeżdżącym na skrytki koleją)
Etap II centrum wsi. Pomiędzy budynkami banku i remizy OSP znajduje się tablica z planem Węgrzc Wielkich. Legenda przedstawia 14 najważniejszych miejsc we wsi. Odszukaj Kaplicę, Bank i Przystanek kolejowy. Przyporządkowane im cyfry podstaw w takiej właśnie kolejności jako B, C i D
Remiza OSP foto własne pocztapp
Etap III Kaplica. Policz ilość głośników zawieszonych od fasady kaplicy. Ich ilość to E
Kaplica foto własne pocztapp
Dane podstaw o wzoru:
N 50° 00.880 +D+E
E 20° 06.970 +A+B+C
kesz to micro BOYP!