CS: Radioaktivní prameny na okraji lesa
EN: Radioactive fresh water springs
PL: Radioaktywne źródła na skraju lasu
Radioaktivní prameny
Na trase Naučné stezky Betonová hranice, necelý kilometr od železniční zastávky Mladkov, můžeš při svých toulkách nvštívit zajímavé turistické místo. Přímo u cesty turisty vítá dobře viditelný a tabulkou označneý Pramen knížete Rostislava. Místních se však ptejte spíše na Radioaktivní pramen, nebo zkráceně Radiák. Tento v roce 2015 obnovený výtok je ve skutečnosti svedený potůček bez zvýšené aktivity (méně než 5 Bq/l) a tudíž i bez léčivých účinků. Rozhodně nedoporučuji k pití, lahve si teprve chystejte. Za samotnými - opravdovými - prameny musíte po schůdcích, jsou o pár výškových metrů výše, kačerům samozřejmě pomohou souřadnice.
Zde vás už přivítá pramen Karolína s aktivitou 1526 Bq/l 222Rn a průtokem 10 l/min a o něco výše pak vydatnější, ale méně aktivní pramen Šalamoun, s aktivitou okolo 1308 Bq/l 222Rn a průtokem úctyhodných 35 l/min. Oba prameny jsou díky svým vlastnostem bezpečné k pití.
Doba poločasu rozpadu radonu je 3,5 dne, i když si ji naberete domů, radon již nedonesete. Proto se za léčivou vodou musí cestovat. Radon je těkavá složka a po cestě ze země se z vody uvolňuje, nejvíce při atmosférickém tlaku při styku se vzduchem. Když voda vyvře na povrch, radon vyprchá. Na druhou stranu radioaktivní látky brání vodě, aby do sebe přijala škodlivé látky, je toxický pro většinu bakterií.
Radioaktivní prameny jsou vázány na sněžnické ortoruly vyskytující se v jádře velké geomorfologické jednotky - Orlicko-kladské klenby. Obdobným způsobem jsou vázany i další radioaktivní prameny v okolí: Ladek Zdrój, Vysoký Potok, Podlesí u Králík. Radioaktivní vody vyvěrají ve zlomovém pásmu ve kterém je hornina rozdrcena, voda jí prochází a rozpouští v sobě radon uvolňovaný horninou. V okrajích tvrdší hornina na styku s jinými vrstvami popraská, což umožňuje přenos v ní obsažených látek vodou deroucí se na povrch.
První písemná zmínka o zdejších radioaktivních pramenech pochází z roku 1928, kdy proběhlo měření a následné prohlášení pramene za Lázeňskou vodu. Z té doby také pochází vizualizace plánovaných lázní. Byly započaty výkopové práce a podchycení pramene Karolína a Šalamoun. Vzhledem k politické situaci, blížící se válce a nedostatku peněz došlo v roce 1930 k zastavení výstavby a projekt Radonových lázní nadobro zanikl.
Úkol pro zalogování
Vaším úkolem bude pozorování. Jeho výsledky prosím zašlete na e-mailovou adresu ecistvan@gmail.com poté se zalogujte, pokud bude něco špatně, ozvu se.
Vážím si upřímné snahy o vypracování odpovědí & přeji pohodové pozorování!
1) Dokážeš kolem pramenů pozorovat nějaké netypické změny v porovnání s přírodou kolem?
2) Porovnej vodu z pramenů Salamoun a Karolina nahoře a "pramene" Rostislav u cesty.
3) Liší se nějak jejich vlastnosti (barva, zápach, teplota)? Čím je to způsobeno? Odůvodni své pozorování.
4) Foto vás - pro stydlivé pak třeba CWG - od pramenů.
Radioactive springs
On the track of the Concrete Boundary Educational Trail, less than a kilometer from train stop Mladkov, you can meet an interesting destination. Right next to the road you will be greeted by a well-visible sign marked as follows Prince Rostislav's Spring. Instead, ask the locals for Radioactive Spring, or Radiák for short. In fact, this water source restored in 2015 is a sedentary stream with no increased radioactivity (less than 5 Bq / l) and hence no healing effects. I definitely do not recommend this one to drink, just get ready the bottles. For the - real - springs you have to follow the steps up, they are a few meters high, of course the coordinates will help you.
Here you can see the Karolína spring with an activity of 1526 Bq / l 222 Rn and a flow rate of about 10 l / min and a little bit higher but less active Šalamoun (Solomon) spring with an activity of around 1308 Bq / l 222 Rn and a respectable 35 l / min. Both springs are safe to drink due to their radioactive properties.
The radon half-life time is 3.5 days, even if you take it home, you won't get radon anymore. Therefore people have to travel to healing water. Radon is a volatile component and is released from the water along the way from the ground, most at atmospheric pressure when in direct contact with air. When the water rises to the surface, the radon wears off. On the other hand, radioactive substances prevent water from accepting harmful substances into itself, it is toxic to most of bacteria.
The radioactive springs are tied to Sněžnické orthogneisses occurring in the core of a large geomorphological unit - the Orlicko-Kladské Crystalline Unit. Other radioactive springs in the vicinity are also similarly related: Ladek Zdrój, Vysoký Potok, Podlesí u Králík. Radioactive water rises in a fault zone in which the rock is crushed, the water passes through it, and dissolves radon released by the rock. At the edges, the harder rock on the contact with other layers cracked, allowing the transfer of the substances contained therein into the water.
The first written mention of the local radioactive springs dates back to 1928, when the spring was measured and declared as Spa Water. The visualization of the planned spa also comes from that time. Excavation work was underway and the springs Karolína and Šalamoun were captured. Given the political situation, the impending war and the lack of money, construction was halted in 1930, and the Mladkov Radon Spa project disappeared for good.
Logging Tasks
Your task is to observe the area carefully. Please, send your answers to email ecistvan@gmail.com and log right away, if there is a trouble I will contact you. Appreciate the effort & happy caching!
1) What are differences between nature directly surrounding the springs and further?
2) Compare water from springs Šalamoun and Karolina above the road and source Rostislav down by the road.
3) Are there some recognizeable different properties (color, smell, temperature)? Why is that? Discuss.
4) Photo of your person (no face required) or sigitem at the spring of choice.
Radioaktywne źródła
Na trasie Ścieżki Edukacyjnej Betonowe Granice, niecały kilometr od przystanku kolejowego Mladkov, można spotkać ciekawy cel. Tuż przy drodze wita nas dobrze widoczny znak z napisem Źródło Księcia Rostisława. Zamiast tego warto zapytać miejscowych o Radioactive Spring, w skrócie Radiák. W rzeczywistości to odrestaurowane w 2015 roku źródło wody jest osiadłym strumieniem bez zwiększonej radioaktywności (mniej niż 5 Bq / l), a tym samym bez efektów leczniczych. Zdecydowanie nie polecam pić, po prostu przygotuj butelki. Do - prawdziwych - źródeł trzeba podążać schodami w górę, mają one kilka metrów wysokości, oczywiście współrzędne pomogą.
Tutaj można zobaczyć źródło Karolína o aktywności 1526 Bq / l 222 Rn i przepływie około 10 l / min oraz nieco wyższe, ale mniej aktywne źródło Šalamoun (Salomon) o aktywności około 1308 Bq / l 222 Rn i przyzwoitym przepływie 35 l / min. Oba źródła są bezpieczne do picia ze względu na ich właściwości radioaktywne.
Czas połowicznego rozpadu radonu wynosi 3,5 dnia, nawet jeśli zabierzesz go do domu, nie będziesz już miał radonu. Dlatego ludzie muszą podróżować, aby leczyć się wodą. Radon jest składnikiem lotnym i jest uwalniany z wody po drodze z ziemi, najbardziej pod ciśnieniem atmosferycznym w bezpośrednim kontakcie z powietrzem. Gdy woda unosi się na powierzchnię, radon jest usuwany. Z drugiej strony, substancje radioaktywne zapobiegają wchłanianiu przez wodę szkodliwych substancji, jest ona toksyczna dla większości bakterii.
Źródła radioaktywne są związane z ortognejsami śnieżnickimi występującymi w rdzeniu dużej jednostki geomorfologicznej - jednostki krystalicznej orlicko-kłodzkiej. Inne radioaktywne źródła w okolicy są również podobnie powiązane: Lądek Zdrój, Vysoký Potok, Podlesí u Králík. Radioaktywna woda podnosi się w strefie uskoku, w której skała jest kruszona, woda przepływa przez nią i rozpuszcza radon uwalniany przez skałę. Na krawędziach twardsza skała na styku z innymi warstwami popękała, umożliwiając przeniesienie zawartych w niej substancji do wody.
Pierwsza pisemna wzmianka o tutejszych radioaktywnych źródłach pochodzi z 1928 roku, kiedy to źródło zostało zmierzone i uznane za wodę uzdrowiskową. Z tego czasu pochodzi również wizualizacja planowanego uzdrowiska. Trwały prace wykopaliskowe, a źródła Karolína i Šalamoun zostały uchwycone. Ze względu na sytuację polityczną, zbliżającą się wojnę i brak pieniędzy, budowa została wstrzymana w 1930 roku, a projekt uzdrowiska radonowego zniknął.
Zadania obserwacyjne
Twoim zadaniem jest uważna obserwacja terenu. Prosimy o przesyłanie odpowiedzi na adres ecistvan@gmail.com i natychmiastowe logowanie. Właściciel skrytki jest wdzięczny za wysiłek naukowy i życzy dobrej zabawy!
1) Jakie są różnice między przyrodą bezpośrednio otaczającą źródła i dalej?
2) Porównaj wodę ze źródeł Šalamoun i Karolina powyżej drogi i źródła Rostislav poniżej drogi.
3) Czy są jakieś rozpoznawalne różne właściwości (kolor, zapach, temperatura)? Dlaczego tak jest? Dyskutuj.
4) Zdjęcie swojej osoby (twarz nie jest wymagana) lub sigitem przy wybranym źródle.
[Last listing update: 07.07.2025; saved]